<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0915">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 915 刪定止觀</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 915 刪定止觀</title>
			<author>唐 梁肅述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>3卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">915</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">刪定止觀</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識，CBETA 提供基本句讀</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>基本句讀</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02439</charName>
				<mapping cb:dec="985479" type="PUA">U+F0987</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>佞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[佞-二+〦]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB13413">
				<charName>CBETA CHARACTER CB13413</charName>
				<mapping cb:dec="996453" type="PUA">U+F3465</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>矇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[矇-卄+((並-(前-刖))-一)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15148">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15148</charName>
				<mapping cb:dec="998188" type="PUA">U+F3B2C</mapping>
			<mapping type="unicode">U+26615</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>畫</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[書-曰+(且-二+人)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15210">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15210</charName>
				<mapping cb:dec="998250" type="PUA">U+F3B6A</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>恢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[懨-猒+火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17139">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17139</charName>
				<mapping cb:dec="1000179" type="PUA">U+F42F3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2A1C4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鷇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(穀-禾+卵)-殳+鳥]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:47">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0690b" n="0690b"/>
<lb ed="X" n="0690b01"/>
<lb ed="X" n="0690b02"/>
<lb ed="X" n="0690b03"/>
<lb ed="X" n="0690b04"/>
<lb ed="X" n="0690b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 915-A 重刊刪定止觀序</cb:mulu><head>No. 915-A
<lb ed="X" n="0690b06"/><lb ed="R099" n="0117a01"/> <anchor xml:id="nkr_note_orig_0690001" n="0690001"/>重刊刪定止觀序</head>
<lb ed="X" n="0690b07"/>
<lb ed="X" n="0690b08"/><lb ed="R099" n="0117a02"/><byline cb:type="author">鎧菴吳　克<anchor xml:id="nkr_note_add_0690b0801" n="0690b0801"/><anchor xml:id="beg0690b0801" n="0690b0801"/>己<anchor xml:id="end0690b0801"/>　撰</byline>
<lb ed="X" n="0690b09"/><lb ed="R099" n="0117a03"/><p xml:id="pX55p0690b0901">奇哉。救世明道之書。不圖復行於今也。使王公大人
<lb ed="X" n="0690b10"/><lb ed="R099" n="0117a04"/>知有此書。必不至信讒以廢毀。使搢紳先生知有此
<lb ed="X" n="0690b11"/><lb ed="R099" n="0117a05"/>書。必不至立論以觝排。使啓禪關者能讀此書。其肯
<lb ed="X" n="0690b12"/><lb ed="R099" n="0117a06"/>以敎外別傳自欺乎。使尋經論者能讀此書。其肯以
<lb ed="X" n="0690b13"/><lb ed="R099" n="0117a07"/>分別名相自困乎。矧欲使薄海內外家藏此書。展轉
<lb ed="X" n="0690b14"/><lb ed="R099" n="0117a08"/>開導。了達此義。又孰肯貪於粗弊五欲而不早求解
<lb ed="X" n="0690b15"/><lb ed="R099" n="0117a09"/>脫者乎。是皆內敎弟子護持敎法之大略也。子貢好
<lb ed="X" n="0690b16"/><lb ed="R099" n="0117a10"/>辨。孔道以明。孟子巖巖。功堪繼禹。斯言槩之。誰曰不
<lb ed="X" n="0690b17"/><lb ed="R099" n="0117a11"/>信。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690b18"/><lb ed="R099" n="0117a12"/>
<lb ed="X" n="0690b19"/><lb ed="R099" n="0117a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">止觀十大章</cb:mulu><head>止觀十大章</head>
<lb ed="X" n="0690b20"/><lb ed="R099" n="0117a14"/>
<lb ed="X" n="0690b21"/><lb ed="R099" n="0117a15"/><p cb:type="pre" xml:id="pX55p0690b2101">卷上
<lb ed="X" n="0690b22"/><lb ed="R099" n="0117a16"/>　重刻序
<lb ed="X" n="0690b23"/><lb ed="R099" n="0117a17"/>　一大意<note place="inline">五</note>
<lb ed="X" n="0690b24"/><lb ed="R099" n="0117a18"/>　　一發大心　二修大行　三感大果
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0690c" n="0690c"/>
<lb ed="X" n="0690c01"/><lb ed="R099" n="0117b01"/>　　四裂大網　五歸大處
<lb ed="X" n="0690c02"/><lb ed="R099" n="0117b02"/>　二釋名　三體相
<lb ed="X" n="0690c03"/><lb ed="R099" n="0117b03"/>　五偏圓　六方便
<lb ed="X" n="0690c04"/><lb ed="R099" n="0117b04"/>卷中
<lb ed="X" n="0690c05"/><lb ed="R099" n="0117b05"/>　七正觀十境
<lb ed="X" n="0690c06"/><lb ed="R099" n="0117b06"/>　　一陰境十乘
<lb ed="X" n="0690c07"/><lb ed="R099" n="0117b07"/>　　　一觀不思議　二發菩提心　三巧安止觀
<lb ed="X" n="0690c08"/><lb ed="R099" n="0117b08"/>　　　四破法徧　五識通塞　六調道品
<lb ed="X" n="0690c09"/><lb ed="R099" n="0117b09"/>　　　七對治助開　八知次位　九修安忍
<lb ed="X" n="0690c10"/><lb ed="R099" n="0117b10"/>　　　十離法愛
<lb ed="X" n="0690c11"/><lb ed="R099" n="0117b11"/>卷下
<lb ed="X" n="0690c12"/><lb ed="R099" n="0117b12"/>　　二煩惱　三病患　四業相
<lb ed="X" n="0690c13"/><lb ed="R099" n="0117b13"/>　　五魔事　六禪定　七諸見
<lb ed="X" n="0690c14"/><lb ed="R099" n="0117b14"/>　　八上慢<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0690c1401" n="0690c1401"/><anchor xml:id="beg0690c1401" n="0690c1401"/>已<anchor xml:id="end0690c1401"/>下前諸文具故不說</note>　九二乘
<lb ed="X" n="0690c15"/><lb ed="R099" n="0117b15"/>　　十菩薩
<lb ed="X" n="0690c16"/><lb ed="R099" n="0117b16"/>　八果報　九起敎　十指歸
<lb ed="X" n="0690c17"/><lb ed="R099" n="0117b17"/>附
<lb ed="X" n="0690c18"/><lb ed="R099" n="0117b18"/>　智者大師傳論<note place="inline">一名天台法門論</note></p>
<lb ed="X" n="0690c19"/><lb ed="R099" n="0118a01"/><p xml:id="pX55p0690c1901">中散大夫右諫議大夫知杭州軍州兼勸農市舶
<lb ed="X" n="0690c20"/><lb ed="R099" n="0118a02"/>使上柱國賜紫金魚袋胡<note place="inline">則</note>勸緣開印流行。</p>
<lb ed="X" n="0690c21"/><lb ed="R099" n="0118a03"/><p xml:id="pX55p0690c2101">朝奉郞尙書職方員外郞分司南京護軍崔<note place="inline">育材</note>
<lb ed="X" n="0690c22"/><lb ed="R099" n="0118a04"/>捨俸金開版。</p>
<lb ed="X" n="0690c23"/><lb ed="R099" n="0118a05"/><p xml:id="pX55p0690c2401">二公乃中朝名賢。今刊仍舊存之。示不忘本。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0690c24"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0691a" n="0691a"/>
<lb ed="X" n="0691a01"/>
<lb ed="X" n="0691a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 915-B 天台止觀統例</cb:mulu><head>No. 915-B
<lb ed="X" n="0691a03"/><lb ed="R099" n="0118a07"/> 天台止觀統例</head>
<lb ed="X" n="0691a04"/>
<lb ed="X" n="0691a05"/><lb ed="R099" n="0118a08"/><byline cb:type="author">唐翰林學士守右補闕安定　梁肅　述</byline>
<lb ed="X" n="0691a06"/><lb ed="R099" n="0118a09"/><p xml:id="pX55p0691a0601">夫止觀何爲也<note place="inline">一作者</note>。導萬法之理而復於實際者也。
<lb ed="X" n="0691a07"/><lb ed="R099" n="0118a10"/>實際者何也。性之本也。物之所以不能復者。昏與動
<lb ed="X" n="0691a08"/><lb ed="R099" n="0118a11"/>使之然也。照昏者謂之明。駐動者謂之靜。明與靜止
<lb ed="X" n="0691a09"/><lb ed="R099" n="0118a12"/>觀之體也。在因謂之止觀。在果謂之智定。因謂之行。
<lb ed="X" n="0691a10"/><lb ed="R099" n="0118a13"/>果謂之成。行者行此者也。成者證此者也。厚夫聖人
<lb ed="X" n="0691a11"/><lb ed="R099" n="0118a14"/>有以見惑足以喪志。動足以失方。於是乎止而觀之。
<lb ed="X" n="0691a12"/><lb ed="R099" n="0118a15"/>靜而明之。使其動而能靜。靜而能明。因相待以成法。
<lb ed="X" n="0691a13"/><lb ed="R099" n="0118a16"/>卽絕待以照木。立大車以御正。乘大事而總權。消息
<lb ed="X" n="0691a14"/><lb ed="R099" n="0118a17"/>乎不二之場。鼓舞於說三之域。至微以盡性。至賾以
<lb ed="X" n="0691a15"/><lb ed="R099" n="0118a18"/>體神。語其近則一毫之善可通也。語其遠則重玄之
<lb ed="X" n="0691a16"/><lb ed="R099" n="0118b01"/>門可闚也。用至圓以圓之。物無偏也。用至實以實之。
<lb ed="X" n="0691a17"/><lb ed="R099" n="0118b02"/>物無妄也。聖人擧其言。所以示也。廣其目。所以吿也。
<lb ed="X" n="0691a18"/><lb ed="R099" n="0118b03"/>優而柔之。使自求之。擬而議之。使自至之。此止觀所
<lb ed="X" n="0691a19"/><lb ed="R099" n="0118b04"/>由作也。夫三諦者何也。一之謂也。空假中者何也。一
<lb ed="X" n="0691a20"/><lb ed="R099" n="0118b05"/>之目也。空假者相對之義。中道者得一之名。此思議
<lb ed="X" n="0691a21"/><lb ed="R099" n="0118b06"/>之說。非至一之旨也。至一卽三。至三卽一。非相合而
<lb ed="X" n="0691a22"/><lb ed="R099" n="0118b07"/>然也。非相生而然也。非數義也。非強名也。自然之理
<lb ed="X" n="0691a23"/><lb ed="R099" n="0118b08"/>也。言而傳之者迹也。理謂之本。迹謂之末。本也者聖
<lb ed="X" n="0691a24"/><lb ed="R099" n="0118b09"/>人所至之地也。末也者聖人所示之敎也。由本以垂
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0691b" n="0691b"/>
<lb ed="X" n="0691b01"/><lb ed="R099" n="0118b10"/>迹。則爲小爲大。爲通爲別。爲頓爲漸。爲顯爲秘。爲權
<lb ed="X" n="0691b02"/><lb ed="R099" n="0118b11"/>爲實。爲定爲不定。循迹以返本。則爲一爲大。爲圓爲
<lb ed="X" n="0691b03"/><lb ed="R099" n="0118b12"/>實。爲無住爲中。爲妙爲第一義。是三一之蘊也。所謂
<lb ed="X" n="0691b04"/><lb ed="R099" n="0118b13"/>空也者。通萬法而爲言者也。假也者。立萬法而爲言
<lb ed="X" n="0691b05"/><lb ed="R099" n="0118b14"/>者也。中也者。妙萬法而爲言者也。破一切惑莫盛乎
<lb ed="X" n="0691b06"/><lb ed="R099" n="0118b15"/>空。建一切法莫盛乎假。究竟一切性<note place="inline">一無<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b0601" n="0691b0601"/><anchor xml:id="beg0691b0601" n="0691b0601"/>莫<anchor xml:id="end0691b0601"/>字</note>莫大乎中。
<lb ed="X" n="0691b07"/><lb ed="R099" n="0118b16"/>擧中則無法非中。目假則無法非假。擧空則無法不
<lb ed="X" n="0691b08"/><lb ed="R099" n="0118b17"/>空。成之謂之三德。修之謂之三觀。擧其要。則聖人極
<lb ed="X" n="0691b09"/><lb ed="R099" n="0118b18"/>深研幾窮理盡性之說乎。昧者使明。塞者使通。通則
<lb ed="X" n="0691b10"/><lb ed="R099" n="0119a01"/>悟。悟則至。至則常。常則盡矣。明則照。照則化。化則成。
<lb ed="X" n="0691b11"/><lb ed="R099" n="0119a02"/>成則一矣。聖人有以彌綸萬法而不差。旁礴萬劫而
<lb ed="X" n="0691b12"/><lb ed="R099" n="0119a03"/>不遺。燾載恒沙而不有。復歸無物而不無。寓名之曰
<lb ed="X" n="0691b13"/><lb ed="R099" n="0119a04"/>佛。強號之曰覺。究其旨。其解脫自在莫大極妙之德
<lb ed="X" n="0691b14"/><lb ed="R099" n="0119a05"/>乎。夫三觀成功者如此。所謂圓頓者。非漸次。非不定。
<lb ed="X" n="0691b15"/><lb ed="R099" n="0119a06"/>指論十章之義也。十章者。<g ref="#CB15210">恢</g>演始末。通道之關也。五
<lb ed="X" n="0691b16"/><lb ed="R099" n="0119a07"/>略者。擧其宏綱截流之津也。十境者。發動之機。立觀
<lb ed="X" n="0691b17"/><lb ed="R099" n="0119a08"/>之諦也。十乘者。妙用所修。發行之門也。止於正觀而
<lb ed="X" n="0691b18"/><lb ed="R099" n="0119a09"/>終於見境者。義備故也。闕其餘者。非所修之要故也。
<lb ed="X" n="0691b19"/><lb ed="R099" n="0119a10"/>乘者何也。載物而運者也。十者何也。成載之事者也。
<lb ed="X" n="0691b20"/><lb ed="R099" n="0119a11"/>知其境之妙不行而至者。德之上也。乘一而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b2001" n="0691b2001"/><anchor xml:id="beg0691b2001" n="0691b2001"/>已<anchor xml:id="end0691b2001"/>矣。豈
<lb ed="X" n="0691b21"/><lb ed="R099" n="0119a12"/>藉夫九哉。九者非他。相生之說。未至者之所踐也。故
<lb ed="X" n="0691b22"/><lb ed="R099" n="0119a13"/>發心者發無所發。安心者安無所安。破徧者徧無所
<lb ed="X" n="0691b23"/><lb ed="R099" n="0119a14"/>破。爰至餘乘。皆不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0691b2301" n="0691b2301"/><anchor xml:id="beg0691b2301" n="0691b2301"/>已<anchor xml:id="end0691b2301"/>而說也。至於別其義例。判爲
<lb ed="X" n="0691b24"/><lb ed="R099" n="0119a15"/>章目。推而廣之不爲繁。統而簡之不爲少。如連環不
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0691c" n="0691c"/>
<lb ed="X" n="0691c01"/><lb ed="R099" n="0119a16"/>可解也。如貫珠不可雜也。如懸鏡不可弇<note place="inline">一作惡</note>也。如
<lb ed="X" n="0691c02"/><lb ed="R099" n="0119a17"/>通川不可遏也。義家多門非諍論也。按經證義非虗
<lb ed="X" n="0691c03"/><lb ed="R099" n="0119a18"/>說也。辯四敎淺深。事有源也。成一事因緣。理無遺也。
<lb ed="X" n="0691c04"/><lb ed="R099" n="0119b01"/>噫。止觀其救世明道之書乎。非夫聖智超絕卓爾獨
<lb ed="X" n="0691c05"/><lb ed="R099" n="0119b02"/>立。其孰能爲乎。非夫聰明深達得意忘象。其孰能知
<lb ed="X" n="0691c06"/><lb ed="R099" n="0119b03"/>乎。今之人乃專用章句文字從而釋之。又何疎泥耶
<lb ed="X" n="0691c07"/><lb ed="R099" n="0119b04"/><note place="inline">泥一作漏</note>。或稱不思議境與不思議事皆極聖之域。等覺
<lb ed="X" n="0691c08"/><lb ed="R099" n="0119b05"/>至人猶所未盡。若凡夫生滅心行。三惑浩然。於言說
<lb ed="X" n="0691c09"/><lb ed="R099" n="0119b06"/>之中。推上妙之理。是猶醯雞而說大鵬。夏蟲之議曾
<lb ed="X" n="0691c10"/><lb ed="R099" n="0119b07"/>冰。其不可見明矣。今止觀之說。文字萬數。廣論果地。
<lb ed="X" n="0691c11"/><lb ed="R099" n="0119b08"/>無益初學。豈如暗然。自修功至自至。何必以早計爲
<lb ed="X" n="0691c12"/><lb ed="R099" n="0119b09"/>事乎。是大不然。凡所謂上聖之域。豈隔闊遼敻。與凡
<lb ed="X" n="0691c13"/><lb ed="R099" n="0119b10"/>境天絕歟<note place="inline">天一作杳</note>。是唯一性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691c1301" n="0691c1301"/><anchor xml:id="beg0691c1301" n="0691c1301"/>已<anchor xml:id="end0691c1301"/>。得之謂悟。失之謂迷。
<lb ed="X" n="0691c14"/><lb ed="R099" n="0119b11"/>一理而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691c1401" n="0691c1401"/><anchor xml:id="beg0691c1401" n="0691c1401"/>已<anchor xml:id="end0691c1401"/>。迷而爲凡。悟而爲聖。迷者自隔。理不隔也。
<lb ed="X" n="0691c15"/><lb ed="R099" n="0119b12"/>失者自失。性不失也。止觀之作。所以辨異同而究聖
<lb ed="X" n="0691c16"/><lb ed="R099" n="0119b13"/>神。使群生正性而順理者也。正性順理。所以行覺路
<lb ed="X" n="0691c17"/><lb ed="R099" n="0119b14"/>而至妙境也。不知此敎者。則學何所入。功何所施。智
<lb ed="X" n="0691c18"/><lb ed="R099" n="0119b15"/>何所發。譬如無目昧于日月之光<note place="inline">一作無目日光明</note>。行於重
<lb ed="X" n="0691c19"/><lb ed="R099" n="0119b16"/>險之處。顚踣墮落可勝紀乎。噫。去聖久遠。賢人不出。
<lb ed="X" n="0691c20"/><lb ed="R099" n="0119b17"/>庸昏之徒含識而<anchor xml:id="nkr_note_add_0691c2001" n="0691c2001"/><anchor xml:id="beg0691c2001" n="0691c2001"/>已<anchor xml:id="end0691c2001"/>。致使魔邪詭惑。諸黨並熾。空有
<lb ed="X" n="0691c21"/><lb ed="R099" n="0119b18"/>云云。爲坑爲穽。有膠於文句不敢動者。有流於漭浪
<lb ed="X" n="0691c22"/><lb ed="R099" n="0120a01"/>不能住者。有太遠而甘心不至者。有太近而我身卽
<lb ed="X" n="0691c23"/><lb ed="R099" n="0120a02"/>是者。有枯木而稱定者。有竅號而稱慧者。有奔走非
<lb ed="X" n="0691c24"/><lb ed="R099" n="0120a03"/>道而言權者。有假於鬼神而言通者。有放心而爲廣
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0692a" n="0692a"/>
<lb ed="X" n="0692a01"/><lb ed="R099" n="0120a04"/>者。有罕言而爲密者。有齒舌潛傳爲口訣者。凡此之
<lb ed="X" n="0692a02"/><lb ed="R099" n="0120a05"/>類。自立爲祖。繼祖爲家。反經非聖。昧者不覺。仲尼有
<lb ed="X" n="0692a03"/><lb ed="R099" n="0120a06"/>言。道之不明也我知之矣。由物累也。悲夫隋開皇十
<lb ed="X" n="0692a04"/><lb ed="R099" n="0120a07"/>七年智者大師去世。至皇朝建中。垂二百載。以斯文
<lb ed="X" n="0692a05"/><lb ed="R099" n="0120a08"/>相傳凡五家師。其始曰灌頂。其次曰晉雲威。又其次
<lb ed="X" n="0692a06"/><lb ed="R099" n="0120a09"/>曰東陽小威。又其次曰左溪朗公。其五曰荆溪然公。
<lb ed="X" n="0692a07"/><lb ed="R099" n="0120a10"/>頂於同門中慧解第一。能奉師訓集成此書。蓋不以
<lb ed="X" n="0692a08"/><lb ed="R099" n="0120a11"/>文辭爲本故也。或失則繁。或得<note place="inline">一作失</note>則野。當二威之
<lb ed="X" n="0692a09"/><lb ed="R099" n="0120a12"/>際。緘授而<anchor xml:id="nkr_note_add_0692a0901" n="0692a0901"/><anchor xml:id="beg0692a0901" n="0692a0901"/>已<anchor xml:id="end0692a0901"/>。其道不行。天寶中左溪始弘解說。而知
<lb ed="X" n="0692a10"/><lb ed="R099" n="0120a13"/>者蓋寡。荆溪廣以傳記數十萬言網羅遺法。勤矣備
<lb ed="X" n="0692a11"/><lb ed="R099" n="0120a14"/>矣。荆溪滅後。知其說者適三四人。古人云。生而知之
<lb ed="X" n="0692a12"/><lb ed="R099" n="0120a15"/>者上也。學而知之者次也。困而學之又其次也。夫生
<lb ed="X" n="0692a13"/><lb ed="R099" n="0120a16"/>而知之者。蓋性德者也。學而知之者。天機深者也。若
<lb ed="X" n="0692a14"/><lb ed="R099" n="0120a17"/>嗜欲深。耳目塞。雖學而不能知。斯爲下矣。今夫學者
<lb ed="X" n="0692a15"/><lb ed="R099" n="0120a18"/>內病於蔽。外役於煩。沒世不能通其文。數年不能得
<lb ed="X" n="0692a16"/><lb ed="R099" n="0120b01"/>其益。則業文爲之屨校梏足也。棼句爲之簸糠眯目
<lb ed="X" n="0692a17"/><lb ed="R099" n="0120b02"/>也。以不能喩之師。敎不領之弟子。止觀所以未光大
<lb ed="X" n="0692a18"/><lb ed="R099" n="0120b03"/>於時也。子常戚戚於是。整其宏綱。撮其機要。其理之
<lb ed="X" n="0692a19"/><lb ed="R099" n="0120b04"/>所存。敎之所急。或易置之。或引伸之。其義之迂。其辭
<lb ed="X" n="0692a20"/><lb ed="R099" n="0120b05"/>之鄙。或薙除之。或潤色之。大凡浮疎之患。十愈其九。
<lb ed="X" n="0692a21"/><lb ed="R099" n="0120b06"/>廣略之宜。三存其一。是袪鄙滯。導蒙童。貽諸他人。則
<lb ed="X" n="0692a22"/><lb ed="R099" n="0120b07"/>吾豈敢。若同見同行。且不以止觀罪我。亦無隱乎爾。
<lb ed="X" n="0692a23"/><lb ed="R099" n="0120b08"/>建中上元甲子首事筆削三歲歲在析木之津功畢
<lb ed="X" n="0692a24"/><lb ed="R099" n="0120b09"/>云耳<note place="inline">梁君刪定止觀。撰統例以繫其後。猶王輔嗣注易之有略例也。今刊私擢於前。欲披閱者預識
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0692b" n="0692b"/>
<lb ed="X" n="0692b01"/><lb ed="R099" n="0120b10"/>綱紀。臨文隢然。修習無滯</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0692b02"/>
<lb ed="X" n="0692b03"/>
<lb ed="X" n="0692b04"/>
<lb ed="X" n="0692b05"/>
<lb ed="X" n="0692b06"/><cb:docNumber>No. 915</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0692b07"/><lb ed="R099" n="0121a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>刪定止觀卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0692b08"/>
<lb ed="X" n="0692b09"/><lb ed="R099" n="0121a02"/><byline cb:type="author">梁　　氏</byline>
<lb ed="X" n="0692b10"/><lb ed="R099" n="0121a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">叙緣起</cb:mulu><head>叙緣起</head>
<lb ed="X" n="0692b11"/><lb ed="R099" n="0121a04"/><p xml:id="pX55p0692b1101">初天台智者大師傳南嶽三種止觀。一漸次。二不定。
<lb ed="X" n="0692b12"/><lb ed="R099" n="0121a05"/>三圓頓。三者皆是大乘。俱緣實相。同名止觀。漸初亦
<lb ed="X" n="0692b13"/><lb ed="R099" n="0121a06"/>知實相。實相難至。漸次易行。先修歸戒。止彼三惡。達
<lb ed="X" n="0692b14"/><lb ed="R099" n="0121a07"/>三善道。次修禪定。止欲界散網。達色無色定道。次修
<lb ed="X" n="0692b15"/><lb ed="R099" n="0121a08"/>無漏。止三界獄。達涅槃道。次修慈悲。止於自證。達菩
<lb ed="X" n="0692b16"/><lb ed="R099" n="0121a09"/>薩道。後修實相。止二邊偏。達常住中道。先淺後深。如
<lb ed="X" n="0692b17"/><lb ed="R099" n="0121a10"/>登梯隥。是爲漸次止觀。不定者。無別意趣。但約前漸
<lb ed="X" n="0692b18"/><lb ed="R099" n="0121a11"/>後頓。更前更後。互淺互深。或事或理。或息觀爲止。或
<lb ed="X" n="0692b19"/><lb ed="R099" n="0121a12"/>照止爲觀。如金剛寶置之日中。無定色相。是名不定
<lb ed="X" n="0692b20"/><lb ed="R099" n="0121a13"/>止觀。圓頓者。初緣實相。造境卽中。無不眞實。繫緣法
<lb ed="X" n="0692b21"/><lb ed="R099" n="0121a14"/>界。一念法界。一色一香無非中道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0692b2101" n="0692b2101"/><anchor xml:id="beg0692b2101" n="0692b2101"/>己<anchor xml:id="end0692b2101"/>界･佛界･衆生界
<lb ed="X" n="0692b22"/><lb ed="R099" n="0121a15"/>亦然。陰入皆如。無苦可捨。無明塵勞卽是菩提。無集
<lb ed="X" n="0692b23"/><lb ed="R099" n="0121a16"/>可斷。邊邪皆中正。無道可修。生死卽涅槃。無滅可證。
<lb ed="X" n="0692b24"/><lb ed="R099" n="0121a17"/>無苦無集。故無世間。無道無滅。故無出世間。純一實
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0692c" n="0692c"/>
<lb ed="X" n="0692c01"/><lb ed="R099" n="0121a18"/>相。無復別法。法性寂然名止。寂而常照名觀。自初至
<lb ed="X" n="0692c02"/><lb ed="R099" n="0121b01"/>後。無二無別。如通者飛騰是名圓頓止觀。爲三根性。
<lb ed="X" n="0692c03"/><lb ed="R099" n="0121b02"/>說三法門。引三譬喩。漸次･不定置而不論。今依經直
<lb ed="X" n="0692c04"/><lb ed="R099" n="0121b03"/>明圓頓。如華嚴妙德賢首曰。菩薩於生死。最初發心
<lb ed="X" n="0692c05"/><lb ed="R099" n="0121b04"/>時。一向求菩提。堅固不可動。彼一念功德。深廣無涯
<lb ed="X" n="0692c06"/><lb ed="R099" n="0121b05"/>際。如來分別說。窮劫不能盡。此菩薩聞圓法。起圓信。
<lb ed="X" n="0692c07"/><lb ed="R099" n="0121b06"/>立圓行。住圓位。以圓功德而自莊嚴。以圓力用建立
<lb ed="X" n="0692c08"/><lb ed="R099" n="0121b07"/>衆生。云何聞圓法。聞生死卽法身。煩惱卽般若。結業
<lb ed="X" n="0692c09"/><lb ed="R099" n="0121b08"/>卽解脫。雖有三名而無三體。雖是一體而立三名。是
<lb ed="X" n="0692c10"/><lb ed="R099" n="0121b09"/>三卽一相。其實無有異。法身究竟。般若解脫亦究竟。
<lb ed="X" n="0692c11"/><lb ed="R099" n="0121b10"/>般若淸淨。餘亦淸淨。解脫自在。餘亦自在。聞一切法
<lb ed="X" n="0692c12"/><lb ed="R099" n="0121b11"/>亦爾。是名聞圓法。云何圓信。信一切法卽空卽假卽
<lb ed="X" n="0692c13"/><lb ed="R099" n="0121b12"/>中。無一二三而一二三。無一二三是遮一二三。而一
<lb ed="X" n="0692c14"/><lb ed="R099" n="0121b13"/>二三是照一二三。無遮無照。皆究竟淸淨自在。聞深
<lb ed="X" n="0692c15"/><lb ed="R099" n="0121b14"/>不怖。聞廣不疑。聞非深非廣意而有勇。是名圓信。云
<lb ed="X" n="0692c16"/><lb ed="R099" n="0121b15"/>何圓行。志求菩提。不餘趣向。三諦圓修。不爲無邊所
<lb ed="X" n="0692c17"/><lb ed="R099" n="0121b16"/>寂。有邊所動。直入中道。是名圓行。云何圓位。謂入初
<lb ed="X" n="0692c18"/><lb ed="R099" n="0121b17"/>住時。一住一切住。一切究竟。一切淸淨。一切自在。是
<lb ed="X" n="0692c19"/><lb ed="R099" n="0121b18"/>名圓位。云何圓自在莊嚴。彼經廣說自在相。或於此
<lb ed="X" n="0692c20"/><lb ed="R099" n="0122a01"/>根入正受。或於彼根起出說。或於一根入正受。或於
<lb ed="X" n="0692c21"/><lb ed="R099" n="0122a02"/>諸根起出說。或於一根雙入出。或不入出。乃至一塵
<lb ed="X" n="0692c22"/><lb ed="R099" n="0122a03"/>一方悉如是。若委說。只於一根一塵。卽入卽出。卽雙
<lb ed="X" n="0692c23"/><lb ed="R099" n="0122a04"/>入出。卽不入出。譬如日光周四天下。一方中。一方旦。
<lb ed="X" n="0692c24"/><lb ed="R099" n="0122a05"/>一方夕。一方夜半。只一日而四處見異。菩薩自在亦
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0693a" n="0693a"/>
<lb ed="X" n="0693a01"/><lb ed="R099" n="0122a06"/>爾。是名圓自在莊嚴。云何圓建立衆生。或放一光能
<lb ed="X" n="0693a02"/><lb ed="R099" n="0122a07"/>令衆生得無量利益。或得卽空卽假卽中益。或入出
<lb ed="X" n="0693a03"/><lb ed="R099" n="0122a08"/>不入出益。歷行住坐臥悉如是。有緣者如目覩光。無
<lb ed="X" n="0693a04"/><lb ed="R099" n="0122a09"/>緣者<g ref="#CB13413">矇</g>瞽自絕。譬如龍王豎徧六天橫亘四域。興種
<lb ed="X" n="0693a05"/><lb ed="R099" n="0122a10"/>種雷電雲雨。而龍於本宮不動不搖。菩薩亦爾。不動
<lb ed="X" n="0693a06"/><lb ed="R099" n="0122a11"/>法性而有種種神用。是名圓力用建立衆生。最初發
<lb ed="X" n="0693a07"/><lb ed="R099" n="0122a12"/>心住尙能如此。況中後心。或問。圓頓所引則爾。漸次･
<lb ed="X" n="0693a08"/><lb ed="R099" n="0122a13"/>不定文證云何。答。淨名云。三轉法輪於大千。其輪本
<lb ed="X" n="0693a09"/><lb ed="R099" n="0122a14"/>來常淸淨。天人得道此爲證。三寶於是現世間。此漸
<lb ed="X" n="0693a10"/><lb ed="R099" n="0122a15"/>敎之始也。又云。佛以一音演說法。衆生隨類各得解。
<lb ed="X" n="0693a11"/><lb ed="R099" n="0122a16"/>或有恐畏或歡喜。或生厭離或斷疑。此不定義也。又
<lb ed="X" n="0693a12"/><lb ed="R099" n="0122a17"/>云。說法不有亦不無。以因緣故諸法生。無我無造無
<lb ed="X" n="0693a13"/><lb ed="R099" n="0122a18"/>受者。善惡之業亦不亡。此頓敎義也。大品云。次第行。
<lb ed="X" n="0693a14"/><lb ed="R099" n="0122b01"/>次第學。次第道。此證漸也。又云。以衆色褁摩尼珠置
<lb ed="X" n="0693a15"/><lb ed="R099" n="0122b02"/>之水中。隨物變色。此證不定也。又云。從初發心卽坐
<lb ed="X" n="0693a16"/><lb ed="R099" n="0122b03"/>道場。轉法輪。度衆生。此證頓也。法華云。如是之人。應
<lb ed="X" n="0693a17"/><lb ed="R099" n="0122b04"/>以此法漸入佛慧。證漸也。又云。若不信此法。於餘深
<lb ed="X" n="0693a18"/><lb ed="R099" n="0122b05"/>法中。示敎利喜。證不定也。又云。正直捨方便。但說無
<lb ed="X" n="0693a19"/><lb ed="R099" n="0122b06"/>上道。證頓也。大涅槃云。從乳出酪。乃至醍醐。漸也。又。
<lb ed="X" n="0693a20"/><lb ed="R099" n="0122b07"/>置毒乳中。乳卽殺人。乃至置毒醍醐。醍醐殺人。不定
<lb ed="X" n="0693a21"/><lb ed="R099" n="0122b08"/>也。又。雪山有草。名曰忍辱。牛若食者。卽得醍醐。頓也。
<lb ed="X" n="0693a22"/><lb ed="R099" n="0122b09"/>華嚴曰。<name role="" type="person">娑伽羅龍王</name>。車軸雨海。餘地不堪。淨名曰。入
<lb ed="X" n="0693a23"/><lb ed="R099" n="0122b10"/>此室者。但聞諸佛功德之香。首楞嚴曰。擣萬種香爲
<lb ed="X" n="0693a24"/><lb ed="R099" n="0122b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0693a2401" n="0693a2401"/><anchor xml:id="beg0693a2401" n="0693a2401"/>丸<anchor xml:id="end0693a2401"/>。若燒一塵。具足衆氣。大品曰。以一切種智知一切
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0693b" n="0693b"/>
<lb ed="X" n="0693b01"/><lb ed="R099" n="0122b12"/>法。當學般若。法華。欲聞具足道。大經。譬如有人在大
<lb ed="X" n="0693b02"/><lb ed="R099" n="0122b13"/>海浴。當知<anchor xml:id="nkr_note_add_0693b0201" n="0693b0201"/><anchor xml:id="beg0693b0201" n="0693b0201"/>己<anchor xml:id="end0693b0201"/>用諸河之水。並圓頓義也。此皆三世如
<lb ed="X" n="0693b03"/><lb ed="R099" n="0122b14"/>來所師之法。以法常故諸佛亦常。其文如是。亦不可
<lb ed="X" n="0693b04"/><lb ed="R099" n="0122b15"/>執文而自疣害。大論稱。若見若不見般若。皆縛皆脫。
<lb ed="X" n="0693b05"/><lb ed="R099" n="0122b16"/>難者云。諸法寂滅相。不可以言宣。大經云。生生不可
<lb ed="X" n="0693b06"/><lb ed="R099" n="0122b17"/>說。乃至不生不生不可說。淨名云。其所說者無說無
<lb ed="X" n="0693b07"/><lb ed="R099" n="0122b18"/>示。其聽法者無聞無得。斯人不能說。斯法不可說。則
<lb ed="X" n="0693b08"/><lb ed="R099" n="0123a01"/>何以示人。答。此但引一邊。不知其旨。大經。有因緣故
<lb ed="X" n="0693b09"/><lb ed="R099" n="0123a02"/>亦可得說。法華。方便因緣爲衆生說。又。如來常依二
<lb ed="X" n="0693b10"/><lb ed="R099" n="0123a03"/>諦說法。淨名。文字性離卽是解脫。如是則何得一向
<lb ed="X" n="0693b11"/><lb ed="R099" n="0123a04"/>無說。若競說默。不解敎意。去理逾遠。離說無理。離理
<lb ed="X" n="0693b12"/><lb ed="R099" n="0123a05"/>無說。卽說無說。無說卽說。無二無別。卽事而眞。敎體
<lb ed="X" n="0693b13"/><lb ed="R099" n="0123a06"/>如此。今人意鈍。玄覽則難。眼依色入。假文則易。若封
<lb ed="X" n="0693b14"/><lb ed="R099" n="0123a07"/>文爲害。須知文非文。達一切文非文非不文。能於一
<lb ed="X" n="0693b15"/><lb ed="R099" n="0123a08"/>文得一切解。今開爲十章如後。一大意。二釋名。三體
<lb ed="X" n="0693b16"/><lb ed="R099" n="0123a09"/>相。四攝法。五偏圓。六方便。七正觀。八果報。九起敎。十
<lb ed="X" n="0693b17"/><lb ed="R099" n="0123a10"/>指歸。蓋衆生自無際以還。爲惑所覆。不知無明卽明。
<lb ed="X" n="0693b18"/><lb ed="R099" n="0123a11"/>今開覺之。故名大意。旣知無明卽明。不復流動。名止。
<lb ed="X" n="0693b19"/><lb ed="R099" n="0123a12"/>朗然大淨。名觀。聞名得體。體卽攝法。法有偏圓。以偏
<lb ed="X" n="0693b20"/><lb ed="R099" n="0123a13"/>圓解起於方便。方便旣立正觀卽成。當獲妙報。起敎
<lb ed="X" n="0693b21"/><lb ed="R099" n="0123a14"/>敎他。同歸常寂。蓋十章次第之義如此。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0693b22"/><lb ed="R099" n="0123a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大意第一</cb:mulu><head>大意第一</head>
<lb ed="X" n="0693b23"/><lb ed="R099" n="0123a16"/><p xml:id="pX55p0693b2301">夫止觀大意囊括始終。義緩難見。今略爲五。謂發大
<lb ed="X" n="0693b24"/><lb ed="R099" n="0123a17"/>心。修大行。感大果。裂大網。歸大處。</p><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">發大心</cb:mulu><p xml:id="pX55p0693b2414" cb:place="inline">凡欲發心。當先辨
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0693c" n="0693c"/>
<lb ed="X" n="0693c01"/><lb ed="R099" n="0123a18"/>是非。非心之狀有十。若其心念念在貪嗔癡。攝之不
<lb ed="X" n="0693c02"/><lb ed="R099" n="0123b01"/>還。拔之不出。起上品十惡。如五扇提羅。此發地獄心。
<lb ed="X" n="0693c03"/><lb ed="R099" n="0123b02"/>行火塗道。若其心念念欲多眷屬。貪求不<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c0301" n="0693c0301"/><anchor xml:id="beg0693c0301" n="0693c0301"/>已<anchor xml:id="end0693c0301"/>。如海吞
<lb ed="X" n="0693c04"/><lb ed="R099" n="0123b03"/>流。如火焚薪。起中品十惡。如調達誘衆。此發畜生心。
<lb ed="X" n="0693c05"/><lb ed="R099" n="0123b04"/>行血塗道。若其心念念好邪<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c0501" n="0693c0501"/><anchor xml:id="beg0693c0501" n="0693c0501"/>諂<anchor xml:id="end0693c0501"/><g ref="#CB02439">佞</g>媚。或陰賊忌害。亦
<lb ed="X" n="0693c06"/><lb ed="R099" n="0123b05"/>有好名聞四遠。自比賢聖。起下品十惡。如摩揵提。此
<lb ed="X" n="0693c07"/><lb ed="R099" n="0123b06"/>發鬼心。行刀塗道。若其心念念常欲勝彼。尊<anchor xml:id="nkr_note_add_0693c0701" n="0693c0701"/><anchor xml:id="beg0693c0701" n="0693c0701"/>己<anchor xml:id="end0693c0701"/>陵人。
<lb ed="X" n="0693c08"/><lb ed="R099" n="0123b07"/>外示仁義禮智。起下品善心。行脩羅道。若其心念念
<lb ed="X" n="0693c09"/><lb ed="R099" n="0123b08"/>欣世間樂。志行仁義禮智。此起中品善心。行於人道。
<lb ed="X" n="0693c10"/><lb ed="R099" n="0123b09"/>若其心念念知三惡純苦。人間苦樂相間。志趣天樂。
<lb ed="X" n="0693c11"/><lb ed="R099" n="0123b10"/>令六根不出。六塵不入。此起上品善心。行於天道。若
<lb ed="X" n="0693c12"/><lb ed="R099" n="0123b11"/>其心念念欲大威勢。身口意所作一切弭從。此發欲
<lb ed="X" n="0693c13"/><lb ed="R099" n="0123b12"/>界主心。行魔羅道。若其心念念欲利智辯聰無不鑒
<lb ed="X" n="0693c14"/><lb ed="R099" n="0123b13"/>達。此發世智心。行尼揵道。若其心念念在三禪樂。其
<lb ed="X" n="0693c15"/><lb ed="R099" n="0123b14"/>樂內重。此發梵心。行色無色定道。若其心念念知善
<lb ed="X" n="0693c16"/><lb ed="R099" n="0123b15"/>惡輪環賢聖所離。破惡由淨慧。淨慧由淨禪。淨禪由
<lb ed="X" n="0693c17"/><lb ed="R099" n="0123b16"/>淨戒。尙此三法。發無漏心行二乘道。若心若道。其非
<lb ed="X" n="0693c18"/><lb ed="R099" n="0123b17"/>甚多。略言十耳。又九種是生死。如蠶自縛。後一是涅
<lb ed="X" n="0693c19"/><lb ed="R099" n="0123b18"/>槃。如麞獨出。又九法約世間苦諦集諦。後一約出世
<lb ed="X" n="0693c20"/><lb ed="R099" n="0124a01"/>間道諦滅諦。有拙度而無大悲。雖染淨眞俗不同。今
<lb ed="X" n="0693c21"/><lb ed="R099" n="0124a02"/>皆雙簡。若得此意。歷一切根塵三業四儀。皆用此觀
<lb ed="X" n="0693c22"/><lb ed="R099" n="0124a03"/>察。十非之意可見○旣簡棄所非。當顯了所是。是卽
<lb ed="X" n="0693c23"/><lb ed="R099" n="0124a04"/>眞實。眞實之法無量。今略用三法顯之。謂四諦･四弘
<lb ed="X" n="0693c24"/><lb ed="R099" n="0124a05"/>誓･六卽菩提。四諦按大經聖行品有四種。謂生滅･無
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0694a" n="0694a"/>
<lb ed="X" n="0694a01"/><lb ed="R099" n="0124a06"/>生滅･無量･無作。生滅者。苦集是世間因果。道滅爲出
<lb ed="X" n="0694a02"/><lb ed="R099" n="0124a07"/>世間因果。苦則三相遷移。集則四心流動。道則對治
<lb ed="X" n="0694a03"/><lb ed="R099" n="0124a08"/>易奪。滅則滅有還無。雖世出世皆是變異。故名生滅
<lb ed="X" n="0694a04"/><lb ed="R099" n="0124a09"/>四諦。無生者。苦無逼迫。一切皆空。豈有空能遣空。卽
<lb ed="X" n="0694a05"/><lb ed="R099" n="0124a10"/>色是空。受想行識亦如是。集無和合。謂因果俱空。豈
<lb ed="X" n="0694a06"/><lb ed="R099" n="0124a11"/>能相合。歷一切煩惱亦如是。道不二。謂無能治所治。
<lb ed="X" n="0694a07"/><lb ed="R099" n="0124a12"/>空尙無一。云何有二。法本不然。今則無滅。不然不滅
<lb ed="X" n="0694a08"/><lb ed="R099" n="0124a13"/>故名無生四諦。無量者。苦集有無量相。一界尙復無
<lb ed="X" n="0694a09"/><lb ed="R099" n="0124a14"/>量。況復十界。唯菩薩智眼乃能通達。道滅亦有無量
<lb ed="X" n="0694a10"/><lb ed="R099" n="0124a15"/>相。謂析體巧拙方便曲直長短權實。差別不同。如是
<lb ed="X" n="0694a11"/><lb ed="R099" n="0124a16"/>方便能滅見思。如是方便能滅塵沙無明。有正有助
<lb ed="X" n="0694a12"/><lb ed="R099" n="0124a17"/>一一不雜。故名無量四諦。無作者。皆是實相第一義
<lb ed="X" n="0694a13"/><lb ed="R099" n="0124a18"/>諦。又別說四諦名十二因緣。苦是識･名色･六入･觸･受･
<lb ed="X" n="0694a14"/><lb ed="R099" n="0124b01"/>生･老死七支。集是無明･行･愛･取･有五支。對治因緣方
<lb ed="X" n="0694a15"/><lb ed="R099" n="0124b02"/>便名道。無明至老死滅名滅。故大經有四種十二因
<lb ed="X" n="0694a16"/><lb ed="R099" n="0124b03"/>緣。下智觀故得聲聞菩提。中智觀故得緣覺菩提。上
<lb ed="X" n="0694a17"/><lb ed="R099" n="0124b04"/>智觀故得菩薩菩提。上上智觀故得佛菩提。又論云。
<lb ed="X" n="0694a18"/><lb ed="R099" n="0124b05"/>爲利根弟子說十二因緣不生不滅相。爲鈍根弟子
<lb ed="X" n="0694a19"/><lb ed="R099" n="0124b06"/>說十二因緣生滅相。當知諦與因緣體同名異耳。諸
<lb ed="X" n="0694a20"/><lb ed="R099" n="0124b07"/>經明發菩提心不一。或推理。或觀佛。或聞法。或見國
<lb ed="X" n="0694a21"/><lb ed="R099" n="0124b08"/>土徒衆。或見修諸行。或見受諸苦。事類頗多。能發一
<lb ed="X" n="0694a22"/><lb ed="R099" n="0124b09"/>致。今但二三以例<note place="inline">一作弘</note>通之。先明推理者。若謂法性
<lb ed="X" n="0694a23"/><lb ed="R099" n="0124b10"/>自天而然。集不能染。苦不能惱。道不能通。滅不能淨。
<lb ed="X" n="0694a24"/><lb ed="R099" n="0124b11"/>如雲籠月不相妨害。却煩惱<anchor xml:id="nkr_note_add_0694a2401" n="0694a2401"/><anchor xml:id="beg0694a2401" n="0694a2401"/>已<anchor xml:id="end0694a2401"/>乃見法性。經云。滅非
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0694b" n="0694b"/>
<lb ed="X" n="0694b01"/><lb ed="R099" n="0124b12"/>眞諦。因滅會眞。滅尙非眞。三諦焉是。煩惱中無菩提。
<lb ed="X" n="0694b02"/><lb ed="R099" n="0124b13"/>菩提中無煩惱。如是諦觀。上求佛道。下化衆生。是名
<lb ed="X" n="0694b03"/><lb ed="R099" n="0124b14"/>推生滅四諦發菩提心<note place="inline">其一</note>。若謂法性不異苦集。但迷
<lb ed="X" n="0694b04"/><lb ed="R099" n="0124b15"/>苦集不見法性。如水結成冰。無別有冰也。達苦集無
<lb ed="X" n="0694b05"/><lb ed="R099" n="0124b16"/>苦集。卽會法性。苦集尙是。何況道滅。經云。煩惱卽菩
<lb ed="X" n="0694b06"/><lb ed="R099" n="0124b17"/>提。菩提卽煩惱。如此諦觀。上求下化。是名推無生四
<lb ed="X" n="0694b07"/><lb ed="R099" n="0124b18"/>諦發心<note place="inline">其二</note>。若謂法性名爲實相。尙非二乘所至。況復
<lb ed="X" n="0694b08"/><lb ed="R099" n="0125a01"/>凡夫。出二邊表別有淨法。如佛藏十喩。是名推無量
<lb ed="X" n="0694b09"/><lb ed="R099" n="0125a02"/>四諦發心<note place="inline">其三</note>。若謂法性與一切法無二無別。凡夫尙
<lb ed="X" n="0694b10"/><lb ed="R099" n="0125a03"/>是。况復二乘。離凡求聖如避空求空。經云。生死卽涅
<lb ed="X" n="0694b11"/><lb ed="R099" n="0125a04"/>槃。一色一香無非中道。是名推無作四諦發菩提心。
<lb ed="X" n="0694b12"/><lb ed="R099" n="0125a05"/>蓋推一法卽洞法界。究竟具足。通至橫豎彼岸。方稱
<lb ed="X" n="0694b13"/><lb ed="R099" n="0125a06"/>發菩提心波羅蜜<note place="inline">其四</note>。次覩佛相發心者。若見如來父
<lb ed="X" n="0694b14"/><lb ed="R099" n="0125a07"/>母生身。身相著明。天上天下無有比喩。願我證得以
<lb ed="X" n="0694b15"/><lb ed="R099" n="0125a08"/>度衆生。是名覩應佛發心。若見如來。知如來無如來。
<lb ed="X" n="0694b16"/><lb ed="R099" n="0125a09"/>見相好非相好。如來及相好皆如虗空。空中無佛。況
<lb ed="X" n="0694b17"/><lb ed="R099" n="0125a10"/>復相好。見如來非如來卽見如來。見相好非相好乃
<lb ed="X" n="0694b18"/><lb ed="R099" n="0125a11"/>見諸相。願我證得。以度衆生。是名覩勝應發心。若見
<lb ed="X" n="0694b19"/><lb ed="R099" n="0125a12"/>如來身相如淨明鏡。無所不見。一一相好。凡聖不得
<lb ed="X" n="0694b20"/><lb ed="R099" n="0125a13"/>其邊。梵天不見其頂。目連不窮其聲。論云。無形第一
<lb ed="X" n="0694b21"/><lb ed="R099" n="0125a14"/>體。非莊嚴莊嚴。願我證得。是名見報佛發心。若見如
<lb ed="X" n="0694b22"/><lb ed="R099" n="0125a15"/>來。知如來智深達罪福相。徧照於十方。微妙淨法身。
<lb ed="X" n="0694b23"/><lb ed="R099" n="0125a16"/>具相三十二。一一相好皆是實相。願我證得。是名見
<lb ed="X" n="0694b24"/><lb ed="R099" n="0125a17"/>法佛相發心。亦有見佛神變發心準此。次聞法發心
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0694c" n="0694c"/>
<lb ed="X" n="0694c01"/><lb ed="R099" n="0125a18"/>者。若聞生滅一句。卽知世出世法新新生滅。念念遷
<lb ed="X" n="0694c02"/><lb ed="R099" n="0125b01"/>移。戒慧解脫寂靜乃眞。或聞生滅。卽解四諦皆不生
<lb ed="X" n="0694c03"/><lb ed="R099" n="0125b02"/>滅。空中無<anchor xml:id="nkr_note_add_0694c0301" n="0694c0301"/><anchor xml:id="beg0694c0301" n="0694c0301"/>刺<anchor xml:id="end0694c0301"/>云何可<g ref="#CB15072">㧞</g>。誰苦誰集。誰修誰證。能所寂
<lb ed="X" n="0694c04"/><lb ed="R099" n="0125b03"/>然無不淸淨。或聞生滅。卽解生滅對不生滅爲二。非
<lb ed="X" n="0694c05"/><lb ed="R099" n="0125b04"/>生滅非不生滅爲中道。中道淸淨。獨<g ref="#CB15072">㧞</g>在生死涅槃
<lb ed="X" n="0694c06"/><lb ed="R099" n="0125b05"/>之表。或聞生滅。卽解生滅･不生滅･非生滅非不生滅。
<lb ed="X" n="0694c07"/><lb ed="R099" n="0125b06"/>雙照生滅不生滅。卽一而三卽三而一。法界秘密究
<lb ed="X" n="0694c08"/><lb ed="R099" n="0125b07"/>竟具足。如是於生滅一句成此四解。是名聞法發心。
<lb ed="X" n="0694c09"/><lb ed="R099" n="0125b08"/>乃至聞無生･無量･無作等。解皆以類達。若得此意。知
<lb ed="X" n="0694c10"/><lb ed="R099" n="0125b09"/>一句一切句無復障礙。猶恐難明。更以論偈釋之。論
<lb ed="X" n="0694c11"/><lb ed="R099" n="0125b10"/>云。因緣所生法。我說卽是空。旣言因緣。那得卽空。待
<lb ed="X" n="0694c12"/><lb ed="R099" n="0125b11"/>析因緣盡方乃會空。指方空爲卽空。亦名爲假名者。
<lb ed="X" n="0694c13"/><lb ed="R099" n="0125b12"/>有爲不能獨立。要假衆緣。賴緣故假。非施權之假。亦
<lb ed="X" n="0694c14"/><lb ed="R099" n="0125b13"/>名中道義者。離斷常名中道。非佛性中道。若此解者。
<lb ed="X" n="0694c15"/><lb ed="R099" n="0125b14"/>雖三句皆空尙不成卽空。況復假中。但生滅四諦義
<lb ed="X" n="0694c16"/><lb ed="R099" n="0125b15"/>也。若因緣法不待析破。體卽是空。而不得假中。設言
<lb ed="X" n="0694c17"/><lb ed="R099" n="0125b16"/>假中。皆順入空。何者。諸法卽空。無主我故。假亦卽空。
<lb ed="X" n="0694c18"/><lb ed="R099" n="0125b17"/>假施設故。中亦卽空。離二邊故。此卽無生四諦義也。
<lb ed="X" n="0694c19"/><lb ed="R099" n="0125b18"/>若謂卽空卽假卽中者。三種各異。無主故皆空。但有
<lb ed="X" n="0694c20"/><lb ed="R099" n="0126a01"/>名字故皆假。中眞中機中實故皆中。但以次第先後
<lb ed="X" n="0694c21"/><lb ed="R099" n="0126a02"/>成無量四諦義也。若謂卽空卽假卽中。雖三而一不
<lb ed="X" n="0694c22"/><lb ed="R099" n="0126a03"/>相妨礙。皆是實相。悟空卽悟假中。不前不後。成無作
<lb ed="X" n="0694c23"/><lb ed="R099" n="0126a04"/>四諦義也。當知聞一法起種種解。立種種願。是名發
<lb ed="X" n="0694c24"/><lb ed="R099" n="0126a05"/>菩提心。其淨土徒衆修行觀苦等發心。所因雖殊。例
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0695a" n="0695a"/>
<lb ed="X" n="0695a01"/><lb ed="R099" n="0126a06"/>此可解○欲令行願顯了故。次約四弘誓明之。夫心
<lb ed="X" n="0695a02"/><lb ed="R099" n="0126a07"/>不孤生。必託緣起。意根爲因。法塵爲緣。所起之心卽
<lb ed="X" n="0695a03"/><lb ed="R099" n="0126a08"/>所生法。根塵遷動念念不住。色泡･受沫･想<g ref="#CB08504">𦦨</g>･行城･識
<lb ed="X" n="0695a04"/><lb ed="R099" n="0126a09"/>幻。三界無常。一篋偏苦。四山合來。無逃避處。唯當專
<lb ed="X" n="0695a05"/><lb ed="R099" n="0126a10"/>心戒定智慧。絕諸有流。經云。我昔與汝等。不見四眞
<lb ed="X" n="0695a06"/><lb ed="R099" n="0126a11"/>諦。是故久迴轉。是興慈悲。發四弘誓。<g ref="#CB15072">㧞</g>苦與樂。如釋
<lb ed="X" n="0695a07"/><lb ed="R099" n="0126a12"/>迦之見耕墾。彌勒之觀毀臺。卽其義也。以明了四諦
<lb ed="X" n="0695a08"/><lb ed="R099" n="0126a13"/>故非九縛。能起弘誓故非一脫。非縛非脫是名發眞
<lb ed="X" n="0695a09"/><lb ed="R099" n="0126a14"/>正菩提心<note place="inline">其一</note>。只觀一念心起。能生所生無不卽空。無
<lb ed="X" n="0695a10"/><lb ed="R099" n="0126a15"/>自性。無他性。無共性。無無因性。不住內外中間。亦不
<lb ed="X" n="0695a11"/><lb ed="R099" n="0126a16"/>常自有。但有名字。名之爲心。是字不住亦不不住。不
<lb ed="X" n="0695a12"/><lb ed="R099" n="0126a17"/>可得故。是爲無生。思益云。苦無生。集無和合。道不二。
<lb ed="X" n="0695a13"/><lb ed="R099" n="0126a18"/>滅不生。大經云。解苦無苦乃至解滅無滅。而有眞諦。
<lb ed="X" n="0695a14"/><lb ed="R099" n="0126b01"/>集旣卽空。不應如渴鹿逐陽<g ref="#CB08504">𦦨</g>。苦旣卽空。不應如癡
<lb ed="X" n="0695a15"/><lb ed="R099" n="0126b02"/>猴取水月。道旣卽空。不應言我行卽空不行不卽空。
<lb ed="X" n="0695a16"/><lb ed="R099" n="0126b03"/>如筏喩者。法尙應捨。何況非法。滅旣卽空。不應言衆
<lb ed="X" n="0695a17"/><lb ed="R099" n="0126b04"/>生壽命誰於此滅而證彼滅。生死卽空云何可捨。涅
<lb ed="X" n="0695a18"/><lb ed="R099" n="0126b05"/>槃卽空云何可得。經云。我不欲令無生法中。有修道
<lb ed="X" n="0695a19"/><lb ed="R099" n="0126b06"/>有得果。例亦應言。不欲令無生法中。有五蘊三毒等。
<lb ed="X" n="0695a20"/><lb ed="R099" n="0126b07"/>但愍念衆生。興誓願。<g ref="#CB15072">㧞</g>兩苦。與兩樂。以達苦集空故
<lb ed="X" n="0695a21"/><lb ed="R099" n="0126b08"/>非九縛。達道滅空故非一脫。是爲非縛非脫發眞正
<lb ed="X" n="0695a22"/><lb ed="R099" n="0126b09"/>菩提心<note place="inline">其二</note>。只觀一念心起。心起卽假。假名之心爲迷
<lb ed="X" n="0695a23"/><lb ed="R099" n="0126b10"/>解之本。謂四諦有無量相。三界無別法。唯是一心作。
<lb ed="X" n="0695a24"/><lb ed="R099" n="0126b11"/>心如工<g ref="#CB15148">𦘕</g>師。造種種五蘊。謂如是見愛是界內輕重
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0695b" n="0695b"/>
<lb ed="X" n="0695b01"/><lb ed="R099" n="0126b12"/>集相。界外輕重集相。如是生死是分段輕重苦相。變
<lb ed="X" n="0695b02"/><lb ed="R099" n="0126b13"/>易輕重苦相。還反此心而生於解。譬如<g ref="#CB15148">𦘕</g>人洗蕩諸
<lb ed="X" n="0695b03"/><lb ed="R099" n="0126b14"/>色塗以墡彩。所謂觀身不淨乃至觀心無常。如是道
<lb ed="X" n="0695b04"/><lb ed="R099" n="0126b15"/>品紆通化城。觀身身空乃至觀心心空。空中無無常
<lb ed="X" n="0695b05"/><lb ed="R099" n="0126b16"/>乃至無不淨。如是道品直通化城。觀身不淨。不淨卽
<lb ed="X" n="0695b06"/><lb ed="R099" n="0126b17"/>空。乃至觀身法性非淨非不淨。非空非不空。乃至觀
<lb ed="X" n="0695b07"/><lb ed="R099" n="0126b18"/>心亦如是。如是道品紆通寶所。觀身法性非淨非不
<lb ed="X" n="0695b08"/><lb ed="R099" n="0127a01"/>淨。雙照淨不淨。乃至觀心法性常無常。雙照常無常。
<lb ed="X" n="0695b09"/><lb ed="R099" n="0127a02"/>如是道品直通寶所。是人見諦滅名初果。思惟滅名
<lb ed="X" n="0695b10"/><lb ed="R099" n="0127a03"/>三果。是人見滅名見地。思滅名薄･名離･名<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b1001" n="0695b1001"/><anchor xml:id="beg0695b1001" n="0695b1001"/>已<anchor xml:id="end0695b1001"/>辦。乃至
<lb ed="X" n="0695b11"/><lb ed="R099" n="0127a04"/>侵習名辟支佛。是人見思滅名十住。塵沙滅名十行･
<lb ed="X" n="0695b12"/><lb ed="R099" n="0127a05"/>十向。無明滅名十地･等覺･妙覺。是人見･思･塵沙滅名
<lb ed="X" n="0695b13"/><lb ed="R099" n="0127a06"/>十信。無明滅名十住。乃至<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b1301" n="0695b1301"/><anchor xml:id="beg0695b1301" n="0695b1301"/>等覺<anchor xml:id="end0695b1301"/>･妙覺分別道滅。十六
<lb ed="X" n="0695b14"/><lb ed="R099" n="0127a07"/>門不同。及一切佛法如觀掌中。無有僻謬。皆從心生。
<lb ed="X" n="0695b15"/><lb ed="R099" n="0127a08"/>觀此一心。能通不可說心。不可說法。不可說非心非
<lb ed="X" n="0695b16"/><lb ed="R099" n="0127a09"/>法。九縛凡夫不覺不知。如富人無目坐。府藏中動轉。
<lb ed="X" n="0695b17"/><lb ed="R099" n="0127a10"/>爲寶物所傷。二乘如患熱病。謂珍寶爲鬼虎龍蛇。棄
<lb ed="X" n="0695b18"/><lb ed="R099" n="0127a11"/>之而走。竛竮辛苦五十餘年。雖縛脫不同。俱失如來
<lb ed="X" n="0695b19"/><lb ed="R099" n="0127a12"/>無上之寶。起慈悲誓。<g ref="#CB15072">㧞</g>苦與樂。是爲非縛非脫發眞
<lb ed="X" n="0695b20"/><lb ed="R099" n="0127a13"/>正菩提心<note place="inline">其三</note>。次根塵相對。一念心起卽空卽假卽中。
<lb ed="X" n="0695b21"/><lb ed="R099" n="0127a14"/>若根若塵並是法界。並畢竟空。並如來藏。並中道。何
<lb ed="X" n="0695b22"/><lb ed="R099" n="0127a15"/>謂卽空。無自性故空。何謂卽假。無性而生故假。何謂
<lb ed="X" n="0695b23"/><lb ed="R099" n="0127a16"/>卽中。不出法界並中。非三而三三而不三。非合非散
<lb ed="X" n="0695b24"/><lb ed="R099" n="0127a17"/>而合而散。非非合非非散。不縱不橫。不可思議。<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b2401" n="0695b2401"/><anchor xml:id="beg0695b2401" n="0695b2401"/>己<anchor xml:id="end0695b2401"/>及
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0695c" n="0695c"/>
<lb ed="X" n="0695c01"/><lb ed="R099" n="0127a18"/>佛･諸衆生並爾。華嚴云。心佛及衆生。是三無差別。思
<lb ed="X" n="0695c02"/><lb ed="R099" n="0127b01"/>益云。愚於陰界入。而欲求菩提。陰界入卽是離。是無
<lb ed="X" n="0695c03"/><lb ed="R099" n="0127b02"/>菩提。淨名云。如來解脫當於衆生心行中求。衆生卽
<lb ed="X" n="0695c04"/><lb ed="R099" n="0127b03"/>菩提。不可復得。卽涅槃。不可復滅。一心旣爾。一切心
<lb ed="X" n="0695c05"/><lb ed="R099" n="0127b04"/>一切法亦爾。普賢觀云。毗盧遮那徧一切處。當知一
<lb ed="X" n="0695c06"/><lb ed="R099" n="0127b05"/>切法卽佛法。如來法界故。或擧空爲言端。卽謂畢竟
<lb ed="X" n="0695c07"/><lb ed="R099" n="0127b06"/>空。或擧有爲言端。卽謂一微塵有大千經卷。或擧中
<lb ed="X" n="0695c08"/><lb ed="R099" n="0127b07"/>爲言端。卽謂一色一香無非中道。若得此解。卽一念
<lb ed="X" n="0695c09"/><lb ed="R099" n="0127b08"/>心起<anchor xml:id="nkr_note_add_0695c0901" n="0695c0901"/><anchor xml:id="beg0695c0901" n="0695c0901"/>已<anchor xml:id="end0695c0901"/>具八萬四千法藏。生死卽涅槃是名苦諦。一
<lb ed="X" n="0695c10"/><lb ed="R099" n="0127b09"/>塵勞卽八萬四千塵勞。煩惱卽菩提。是名集諦。一一
<lb ed="X" n="0695c11"/><lb ed="R099" n="0127b10"/>塵勞門成三昧陀羅尼諸波羅蜜。卽無明爲明。如融
<lb ed="X" n="0695c12"/><lb ed="R099" n="0127b11"/>冰爲水。更非外物。一念之中普皆具足。如如意珠非
<lb ed="X" n="0695c13"/><lb ed="R099" n="0127b12"/>有寶非無寶。謂有成邪見。謂無成妄語。不可以心知。
<lb ed="X" n="0695c14"/><lb ed="R099" n="0127b13"/>不可以言辨。衆生於此不縛法中而思想作縛。於無
<lb ed="X" n="0695c15"/><lb ed="R099" n="0127b14"/>脫法中而勤求於脫。是故起慈悲。興弘誓。拔兩苦。與
<lb ed="X" n="0695c16"/><lb ed="R099" n="0127b15"/>兩樂。故名非縛非脫發眞正菩提心<note place="inline">其四</note>。又按此四菩
<lb ed="X" n="0695c17"/><lb ed="R099" n="0127b16"/>提心只依四四諦。前三爲權。後一爲實。權不攝實。實
<lb ed="X" n="0695c18"/><lb ed="R099" n="0127b17"/>則攝權。如良醫有一秘方。總攝諸方阿伽陀藥。功兼
<lb ed="X" n="0695c19"/><lb ed="R099" n="0127b18"/>諸藥。是爲一大事因緣。一實不虗。一道淸淨。故謂之
<lb ed="X" n="0695c20"/><lb ed="R099" n="0128a01"/>一。其性廣博。多所含容。大智大斷大人所乘。故謂之
<lb ed="X" n="0695c21"/><lb ed="R099" n="0128a02"/>大。三世諸佛以此成道。以此度衆生。故謂之事。衆生
<lb ed="X" n="0695c22"/><lb ed="R099" n="0128a03"/>以此因感佛。佛以此緣應之。故謂之因緣。又是者非
<lb ed="X" n="0695c23"/><lb ed="R099" n="0128a04"/>作法。非佛天人所作。常境無相。常智無緣。以無緣智
<lb ed="X" n="0695c24"/><lb ed="R099" n="0128a05"/>緣無相境。以無相境相無緣智。智境冥一而言境智。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0696a" n="0696a"/>
<lb ed="X" n="0696a01"/><lb ed="R099" n="0128a06"/>是名無作。是名不思議。文殊問經云。破一切發名發
<lb ed="X" n="0696a02"/><lb ed="R099" n="0128a07"/>菩提心。常隨菩提相而發菩提心。無發而發。無隨而
<lb ed="X" n="0696a03"/><lb ed="R099" n="0128a08"/>隨。又過一切發。過一切隨。雙照破隨。是名不思議。前
<lb ed="X" n="0696a04"/><lb ed="R099" n="0128a09"/>三是上中下智所觀。後一是上上智所觀。前三爲共。
<lb ed="X" n="0696a05"/><lb ed="R099" n="0128a10"/>後一爲不共。前三是小中大。後一是大中大。上中上。
<lb ed="X" n="0696a06"/><lb ed="R099" n="0128a11"/>圓中圓。實中實。了義中了義。玄中玄。妙中妙。若如此
<lb ed="X" n="0696a07"/><lb ed="R099" n="0128a12"/>簡非顯是。體權識實而發心者。是諸佛種。如太子生
<lb ed="X" n="0696a08"/><lb ed="R099" n="0128a13"/>具王儀相。如迦陵鳥<g ref="#CB17139">𪇄</g>中之聲<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a0801" n="0696a0801"/><anchor xml:id="beg0696a0801" n="0696a0801"/>已<anchor xml:id="end0696a0801"/>爲最勝。如師子筋
<lb ed="X" n="0696a09"/><lb ed="R099" n="0128a14"/>弦。如師子乳。如那羅延箭。如如意珠。若解此心則任
<lb ed="X" n="0696a10"/><lb ed="R099" n="0128a15"/>運達於止觀。無發無礙卽是觀。其性寂滅卽是止。寶
<lb ed="X" n="0696a11"/><lb ed="R099" n="0128a16"/>梁經云。比丘白佛。何等比丘能受供養。佛言。在比丘
<lb ed="X" n="0696a12"/><lb ed="R099" n="0128a17"/>數。修僧業。得僧利。是人能受供養。四果向是僧數。三
<lb ed="X" n="0696a13"/><lb ed="R099" n="0128a18"/>十七品是僧業。四果是僧利。比丘言。若發大乘心。復
<lb ed="X" n="0696a14"/><lb ed="R099" n="0128b01"/>云何。佛言。若發大乘心求一切智。不墮數。不修業。不
<lb ed="X" n="0696a15"/><lb ed="R099" n="0128b02"/>得利。能受供養。比丘驚問其故。佛言。是人受衣。用敷
<lb ed="X" n="0696a16"/><lb ed="R099" n="0128b03"/>大地。受摶食。若<name role="" type="person">須彌山</name>。當知小乘之極果不及大乘
<lb ed="X" n="0696a17"/><lb ed="R099" n="0128b04"/>之初心。又如來密藏經云。若人有十惡重罪。若能知
<lb ed="X" n="0696a18"/><lb ed="R099" n="0128b05"/>如來說因緣法。無我人衆生壽命。無生無滅。無染無
<lb ed="X" n="0696a19"/><lb ed="R099" n="0128b06"/>著。本性淸淨。又於一切法知本性淸淨。解知信入。我
<lb ed="X" n="0696a20"/><lb ed="R099" n="0128b07"/>不說是人趣向惡道。何以故。法無積聚。法無集惱。一
<lb ed="X" n="0696a21"/><lb ed="R099" n="0128b08"/>切法不生不住。因緣和合而得生起。起<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a2101" n="0696a2101"/><anchor xml:id="beg0696a2101" n="0696a2101"/>已<anchor xml:id="end0696a2101"/>還滅。一切
<lb ed="X" n="0696a22"/><lb ed="R099" n="0128b09"/>結使亦生<anchor xml:id="nkr_note_add_0696a2201" n="0696a2201"/><anchor xml:id="beg0696a2201" n="0696a2201"/>已<anchor xml:id="end0696a2201"/>滅。若有犯有住。無有是處。如百年暗室。
<lb ed="X" n="0696a23"/><lb ed="R099" n="0128b10"/>若然燈時。暗不可言。我是室主而不肯去。此經卽具
<lb ed="X" n="0696a24"/><lb ed="R099" n="0128b11"/>前四菩提心。初心之功尙破重罪。況第二第三第四
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0696b" n="0696b"/>
<lb ed="X" n="0696b01"/><lb ed="R099" n="0128b12"/>耶○夫行者智信兩全。聞一念卽佛。信則不謗。智則
<lb ed="X" n="0696b02"/><lb ed="R099" n="0128b13"/>不懼。如是則初心後心無不眞實。若無信則遠推聖
<lb ed="X" n="0696b03"/><lb ed="R099" n="0128b14"/>境非<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b0301" n="0696b0301"/><anchor xml:id="beg0696b0301" n="0696b0301"/>己<anchor xml:id="end0696b0301"/>所及。若無智則起增上慢謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0696b0302" n="0696b0302"/><anchor xml:id="beg0696b0302" n="0696b0302"/>己<anchor xml:id="end0696b0302"/>均佛。如是則
<lb ed="X" n="0696b04"/><lb ed="R099" n="0128b15"/>初後皆非。由此故重以六卽菩提顯之。大論以焦炷
<lb ed="X" n="0696b05"/><lb ed="R099" n="0128b16"/>爲喩。非初不離初。非後不離後。六名雖殊其旨不異。
<lb ed="X" n="0696b06"/><lb ed="R099" n="0128b17"/>謂理卽･名字卽･觀行卽･相似卽･分眞卽･究竟卽。理卽
<lb ed="X" n="0696b07"/><lb ed="R099" n="0128b18"/>菩提者。心卽如來藏。如前說三諦一諦。非三非一。本
<lb ed="X" n="0696b08"/><lb ed="R099" n="0129a01"/>自有之。故名理卽菩提。亦名理卽止觀。卽寂名止。卽
<lb ed="X" n="0696b09"/><lb ed="R099" n="0129a02"/>照名觀。名字卽菩提者。理雖卽是。日用不知。今始聞
<lb ed="X" n="0696b10"/><lb ed="R099" n="0129a03"/>一實義。於名字中通達解了。知一切法皆是佛法。是
<lb ed="X" n="0696b11"/><lb ed="R099" n="0129a04"/>爲名字卽菩提。亦是名字止觀。觀行卽菩提者。但聞
<lb ed="X" n="0696b12"/><lb ed="R099" n="0129a05"/>名口說。如蟲食木偶得成字。是蟲亦不知是字非字。
<lb ed="X" n="0696b13"/><lb ed="R099" n="0129a06"/>必須心觀明了。理慧相應。言如行。行如言。是名觀行
<lb ed="X" n="0696b14"/><lb ed="R099" n="0129a07"/>卽菩提。亦名觀行止觀。相似卽菩提者。以其愈觀愈
<lb ed="X" n="0696b15"/><lb ed="R099" n="0129a08"/>明。愈止愈寂。一切世間治生產業。皆與實相不相違
<lb ed="X" n="0696b16"/><lb ed="R099" n="0129a09"/>背。如經說。六根淸淨。是名相似卽菩提。亦名相似止
<lb ed="X" n="0696b17"/><lb ed="R099" n="0129a10"/>觀。分眞卽菩提者。因相似觀。力破無明。見佛性。開秘
<lb ed="X" n="0696b18"/><lb ed="R099" n="0129a11"/>藏。顯眞如。名發心住乃至等覺。如從月朔至十四日。
<lb ed="X" n="0696b19"/><lb ed="R099" n="0129a12"/>光垂圓。暗垂盡。或八相成道。或普門示現。是名分眞
<lb ed="X" n="0696b20"/><lb ed="R099" n="0129a13"/>菩提。亦名分眞止觀。究竟卽菩提者。等覺一轉入于
<lb ed="X" n="0696b21"/><lb ed="R099" n="0129a14"/>妙覺。智光圓滿。是大涅槃。大品云。過茶無字可說。是
<lb ed="X" n="0696b22"/><lb ed="R099" n="0129a15"/>名究竟菩提。亦名究竟止觀。總以喩喩之。如貧人家
<lb ed="X" n="0696b23"/><lb ed="R099" n="0129a16"/>有寶藏而無知者。知識示之。耘除草穢而掘出之。漸
<lb ed="X" n="0696b24"/><lb ed="R099" n="0129a17"/>近藏開得而用之。六義可見。問。何意約圓說六卽。答。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0696c" n="0696c"/>
<lb ed="X" n="0696c01"/><lb ed="R099" n="0129a18"/>圓觀諸法皆云六卽。故以圓意約一切法。悉用六卽
<lb ed="X" n="0696c02"/><lb ed="R099" n="0129b01"/>判位。餘敎不爾故不用之。自前簡十非。蓋約苦諦升
<lb ed="X" n="0696c03"/><lb ed="R099" n="0129b02"/>沉。又約四諦論智之曲拙淺近。又明弘誓行願。後約
<lb ed="X" n="0696c04"/><lb ed="R099" n="0129b03"/>六卽辨位。展轉細妙。是法乃顯。當知神珠在九淵之
<lb ed="X" n="0696c05"/><lb ed="R099" n="0129b04"/>內驪龍頷下。有志有德方乃致之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0696c06"/><lb ed="R099" n="0129b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">修大行</cb:mulu><p xml:id="pX55p0696c0601">次修大行。夫欲登妙位。非行不階。故次發大心論修
<lb ed="X" n="0696c07"/><lb ed="R099" n="0129b06"/>大行。法華云。又見佛子。修種種行。行法衆多。今略明
<lb ed="X" n="0696c08"/><lb ed="R099" n="0129b07"/>四種三昧。一常坐。二常行。三半行半坐。四非行非坐。
<lb ed="X" n="0696c09"/><lb ed="R099" n="0129b08"/>三昧者。調直定也。論云。善心一處住不動名三昧。一
<lb ed="X" n="0696c10"/><lb ed="R099" n="0129b09"/>處卽法界也。住不動謂正觀也。常坐者。按文殊問說。
<lb ed="X" n="0696c11"/><lb ed="R099" n="0129b10"/>兩經名一行三昧。修此三昧。當居一靜室或空閑地。
<lb ed="X" n="0696c12"/><lb ed="R099" n="0129b11"/>一牀而坐。以坐自誓。九十日爲一期。隨一佛方面端
<lb ed="X" n="0696c13"/><lb ed="R099" n="0129b12"/>坐正向。不動不倚。若坐疲極。或疾病所困。睡蓋所覆。
<lb ed="X" n="0696c14"/><lb ed="R099" n="0129b13"/>內外障蔽不能遣者。當專念一佛及稱佛名。以持其
<lb ed="X" n="0696c15"/><lb ed="R099" n="0129b14"/>心。念力強故障卽解<anchor xml:id="nkr_note_orig_0696001" n="0696001"/>云。惡覺旣去。但專繫緣法界。一
<lb ed="X" n="0696c16"/><lb ed="R099" n="0129b15"/>念法界。繫緣成止。一念成觀。觀一切法皆是佛法。離
<lb ed="X" n="0696c17"/><lb ed="R099" n="0129b16"/>有無二邊。住無所住。如諸佛住寂滅法界。能如是觀。
<lb ed="X" n="0696c18"/><lb ed="R099" n="0129b17"/>是觀如來。觀如來時。不謂如來爲如來。無有如來爲
<lb ed="X" n="0696c19"/><lb ed="R099" n="0129b18"/>如來。亦無如來智能知如來者。如來及如來智無二
<lb ed="X" n="0696c20"/><lb ed="R099" n="0130a01"/>相。不在方不離方。非三世非不三世。非垢非淨。觀衆
<lb ed="X" n="0696c21"/><lb ed="R099" n="0130a02"/>生相如諸佛相。衆生界量如佛界量。不見凡法云何
<lb ed="X" n="0696c22"/><lb ed="R099" n="0130a03"/>捨。不見聖法云何取。生死涅槃垢淨亦如是。是觀衆
<lb ed="X" n="0696c23"/><lb ed="R099" n="0130a04"/>生眞佛法界。觀貪欲瞋癡皆是寂滅行。無動行。非生
<lb ed="X" n="0696c24"/><lb ed="R099" n="0130a05"/>死法。非涅槃法。不捨諸見。不捨無爲而修佛道。非修
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0697a" n="0697a"/>
<lb ed="X" n="0697a01"/><lb ed="R099" n="0130a06"/>道非不修道。是名正住煩惱法界。又觀業重者無出
<lb ed="X" n="0697a02"/><lb ed="R099" n="0130a07"/>五逆。五逆卽菩提。菩提五逆無異相。無覺者。無知者。
<lb ed="X" n="0697a03"/><lb ed="R099" n="0130a08"/>無分別者。不可壞。本無本性。非因非果。一切業緣皆
<lb ed="X" n="0697a04"/><lb ed="R099" n="0130a09"/>住實際。是爲觀業卽法界。以此意歷一切法可解。行
<lb ed="X" n="0697a05"/><lb ed="R099" n="0130a10"/>者聞之不驚不怖。乃從百千萬億佛所久植德本。當
<lb ed="X" n="0697a06"/><lb ed="R099" n="0130a11"/>知此人卽爲見佛。卽住不退地。具六波羅蜜○次常
<lb ed="X" n="0697a07"/><lb ed="R099" n="0130a12"/>行三昧。出般舟三昧經。此翻爲佛立。佛立三義。謂佛
<lb ed="X" n="0697a08"/><lb ed="R099" n="0130a13"/>威力與三昧力及行者本功德力。能於定中見十方
<lb ed="X" n="0697a09"/><lb ed="R099" n="0130a14"/>佛在前立。故名佛立。行此三昧。當避惡知識。常獨處。
<lb ed="X" n="0697a10"/><lb ed="R099" n="0130a15"/>止嚴飾道場。盥沐更衣。唯專行道。以九十日爲一期。
<lb ed="X" n="0697a11"/><lb ed="R099" n="0130a16"/>請明師一人。善內外律。以爲開導。不嫌不恚。與之從
<lb ed="X" n="0697a12"/><lb ed="R099" n="0130a17"/>事。常稱阿彌陀佛。身口不息。又心念此佛去□十萬
<lb ed="X" n="0697a13"/><lb ed="R099" n="0130a18"/>億刹。在寶地寶堂之中。具三十二微妙相好<note place="inline">立境</note>。又念
<lb ed="X" n="0697a14"/><lb ed="R099" n="0130b01"/>佛不從心得。不從身得。不用心得佛色。不用色得佛
<lb ed="X" n="0697a15"/><lb ed="R099" n="0130b02"/>心。何者。心者佛無心。色者佛無色。自索智慧不可得。
<lb ed="X" n="0697a16"/><lb ed="R099" n="0130b03"/>我尙不可得。云何有見。一切法本無所有。壞本絕本
<lb ed="X" n="0697a17"/><lb ed="R099" n="0130b04"/><note place="inline">其一</note>。如夢見七寶親屬等。寤<anchor xml:id="nkr_note_add_0697a1701" n="0697a1701"/><anchor xml:id="beg0697a1701" n="0697a1701"/>已<anchor xml:id="end0697a1701"/>追求。一無所在。當如是
<lb ed="X" n="0697a18"/><lb ed="R099" n="0130b05"/>念佛。又如飢渴夢得美食。覺仍腹空。自念諸法如夢。
<lb ed="X" n="0697a19"/><lb ed="R099" n="0130b06"/>如是念佛。是名如相念。如鏡中像不外來不中生。以
<lb ed="X" n="0697a20"/><lb ed="R099" n="0130b07"/>鏡淨故自見其形。行人色淸淨。所有皆淨。佛卽見耳
<lb ed="X" n="0697a21"/><lb ed="R099" n="0130b08"/><note place="inline">其二</note>。又自念。佛從何所來。我亦無所至。我所念卽見。心
<lb ed="X" n="0697a22"/><lb ed="R099" n="0130b09"/>作佛。心自見。心見佛。心是佛。心是我。心見佛。心不自
<lb ed="X" n="0697a23"/><lb ed="R099" n="0130b10"/>知心。心不自見心。心有想卽癡。無想卽泥洹。是法無
<lb ed="X" n="0697a24"/><lb ed="R099" n="0130b11"/>可樂。皆念所爲。設有念亦了知空。是名佛印<note place="inline">其三</note>。論云。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0697b" n="0697b"/>
<lb ed="X" n="0697b01"/><lb ed="R099" n="0130b12"/>念實相佛。得上勢力。當知此三昧。是諸佛眼。一切如
<lb ed="X" n="0697b02"/><lb ed="R099" n="0130b13"/>來從此法生○次半行半坐者。方等云。旋百二十匝。
<lb ed="X" n="0697b03"/><lb ed="R099" n="0130b14"/>却坐思惟。法華云。其人若行若立讀誦是經。若坐思
<lb ed="X" n="0697b04"/><lb ed="R099" n="0130b15"/>惟是經。故知俱用行坐爲法。方等至尊當於閑靜道
<lb ed="X" n="0697b05"/><lb ed="R099" n="0130b16"/>場。請一明律者爲師。受二十四戒及陀羅尼。以七日
<lb ed="X" n="0697b06"/><lb ed="R099" n="0130b17"/>爲一期。行者十人<anchor xml:id="nkr_note_add_0697b0601" n="0697b0601"/><anchor xml:id="beg0697b0601" n="0697b0601"/>已<anchor xml:id="end0697b0601"/>還。旋呪竟。却坐思惟摩訶袒持
<lb ed="X" n="0697b07"/><lb ed="R099" n="0130b18"/>陀羅尼。陀羅尼以遮惡持善爲義。只是實相中道卽
<lb ed="X" n="0697b08"/><lb ed="R099" n="0131a01"/>是寂滅相。寂滅相空。求者得者實者來者悉復皆空。
<lb ed="X" n="0697b09"/><lb ed="R099" n="0131a02"/>無所求中吾故求之。當於何求。六波羅蜜中求。諸佛
<lb ed="X" n="0697b10"/><lb ed="R099" n="0131a03"/>成道皆由此法。約法華。三七日爲一期。普賢觀云。專
<lb ed="X" n="0697b11"/><lb ed="R099" n="0131a04"/>誦大乘。不入三昧。日夜六時懺六根罪。安樂行云。於
<lb ed="X" n="0697b12"/><lb ed="R099" n="0131a05"/>諸法無所行。亦不行不分別。二經事理相成。其旨不
<lb ed="X" n="0697b13"/><lb ed="R099" n="0131a06"/>異。妙證之時則兩捨。普賢觀又云。欲一彈指頃除阿
<lb ed="X" n="0697b14"/><lb ed="R099" n="0131a07"/>僧祇生死罪者。欲發菩提心不斷煩惱而入涅槃。不
<lb ed="X" n="0697b15"/><lb ed="R099" n="0131a08"/>離五欲而淨諸根者。欲得法華三昧者。當修習此法
<lb ed="X" n="0697b16"/><lb ed="R099" n="0131a09"/>華經。令此空慧與心相應。念諸菩薩母無上勝方便
<lb ed="X" n="0697b17"/><lb ed="R099" n="0131a10"/>從思實相得。衆罪如霜露。慧日能消除。能持此經者。
<lb ed="X" n="0697b18"/><lb ed="R099" n="0131a11"/>卽爲得見我○次非行非坐者。實通行坐及一切事。
<lb ed="X" n="0697b19"/><lb ed="R099" n="0131a12"/>南嶽大師名爲隨自意。意之所起卽修三昧。大品謂
<lb ed="X" n="0697b20"/><lb ed="R099" n="0131a13"/>之覺意三昧行者。心數起時。反照不見動靜根源。故
<lb ed="X" n="0697b21"/><lb ed="R099" n="0131a14"/>名覺意。又窮諸法本皆由意造。故以意爲言端耳。對
<lb ed="X" n="0697b22"/><lb ed="R099" n="0131a15"/>境覺知異乎木石名爲心。次心籌量名爲意。照了分
<lb ed="X" n="0697b23"/><lb ed="R099" n="0131a16"/>別名爲識。如是辨別。墮心想見倒中。未名爲覺。覺者
<lb ed="X" n="0697b24"/><lb ed="R099" n="0131a17"/>知心中非有意亦非不有意。非有識亦非不有識。意
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0697c" n="0697c"/>
<lb ed="X" n="0697c01"/><lb ed="R099" n="0131a18"/>中非有心亦非不有心。非有識亦非不有識。識中非
<lb ed="X" n="0697c02"/><lb ed="R099" n="0131b01"/>有意亦非不有意。非有心亦非不有心。心意識非一
<lb ed="X" n="0697c03"/><lb ed="R099" n="0131b02"/>故立三名。非三故說一性。若名非名則性亦非性。非
<lb ed="X" n="0697c04"/><lb ed="R099" n="0131b03"/>名故不三。非性故不一。非三故不散。非一故不合。不
<lb ed="X" n="0697c05"/><lb ed="R099" n="0131b04"/>合故不有。不散故不空。非有故不常。非空故不斷。若
<lb ed="X" n="0697c06"/><lb ed="R099" n="0131b05"/>不見常斷。終不見一異。故觀意卽攝心識及一切法。
<lb ed="X" n="0697c07"/><lb ed="R099" n="0131b06"/>夫人意之所趣非善則惡。若不趣善惡卽爲無記。動
<lb ed="X" n="0697c08"/><lb ed="R099" n="0131b07"/>息萬差終不出此三種。今先歷衆善爲觀。當分別四
<lb ed="X" n="0697c09"/><lb ed="R099" n="0131b08"/>運。蓋心識無形。非相不辨。謂未念･欲念･正念･念<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c0901" n="0697c0901"/><anchor xml:id="beg0697c0901" n="0697c0901"/>已<anchor xml:id="end0697c0901"/>。若
<lb ed="X" n="0697c10"/><lb ed="R099" n="0131b09"/>達此四相。卽入一相無相。或問。末念名心未起。念<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1001" n="0697c1001"/><anchor xml:id="beg0697c1001" n="0697c1001"/>已<anchor xml:id="end0697c1001"/>
<lb ed="X" n="0697c11"/><lb ed="R099" n="0131b10"/>則緣境<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1101" n="0697c1101"/><anchor xml:id="beg0697c1101" n="0697c1101"/>已<anchor xml:id="end0697c1101"/>謝。此二無心。云何可觀。答。未念雖未起。非
<lb ed="X" n="0697c12"/><lb ed="R099" n="0131b11"/>畢竟無。<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1201" n="0697c1201"/><anchor xml:id="beg0697c1201" n="0697c1201"/>已<anchor xml:id="end0697c1201"/>念雖謝。亦非永滅。以相續故。俱可得觀。又
<lb ed="X" n="0697c13"/><lb ed="R099" n="0131b12"/>問。過去<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1301" n="0697c1301"/><anchor xml:id="beg0697c1301" n="0697c1301"/>已<anchor xml:id="end0697c1301"/>去。未來未至。現在不住。若離三世則無別
<lb ed="X" n="0697c14"/><lb ed="R099" n="0131b13"/>心。云何觀心。答。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1401" n="0697c1401"/><anchor xml:id="beg0697c1401" n="0697c1401"/>已<anchor xml:id="end0697c1401"/>滅･未至･不住俱不可知。云何聖
<lb ed="X" n="0697c15"/><lb ed="R099" n="0131b14"/>人知。三世心偈云。諸佛之所說。雖空亦不斷。相續亦
<lb ed="X" n="0697c16"/><lb ed="R099" n="0131b15"/>不常。罪福亦不失。行者旣知此四相。當隨所念。以無
<lb ed="X" n="0697c17"/><lb ed="R099" n="0131b16"/>住智反照觀察之。善事衆多。且約六度。若有諸塵須
<lb ed="X" n="0697c18"/><lb ed="R099" n="0131b17"/>捨六受。若無諸塵須運六作。捨運合成十二法。初論
<lb ed="X" n="0697c19"/><lb ed="R099" n="0131b18"/>眼受色時。未見･欲見･正見･見<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1901" n="0697c1901"/><anchor xml:id="beg0697c1901" n="0697c1901"/>已<anchor xml:id="end0697c1901"/>四運心皆不可見。亦
<lb ed="X" n="0697c20"/><lb ed="R099" n="0132a01"/>不得不見。又反觀覺色之心。不從外來。不從內出。亦
<lb ed="X" n="0697c21"/><lb ed="R099" n="0132a02"/>無中間。不常自有。當知覺色畢竟空寂。所觀色與空
<lb ed="X" n="0697c22"/><lb ed="R099" n="0132a03"/>等。能觀者與盲等。乃至意緣法有。未緣･欲緣･正緣･緣
<lb ed="X" n="0697c23"/><lb ed="R099" n="0132a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0697c2301" n="0697c2301"/><anchor xml:id="beg0697c2301" n="0697c2301"/>已<anchor xml:id="end0697c2301"/>反觀如前。是名覺六受觀。觀眼色空明。各各無見。
<lb ed="X" n="0697c24"/><lb ed="R099" n="0132a05"/>亦無分別。因緣和合生眼識。眼識因緣生意識。意識
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0698a" n="0698a"/>
<lb ed="X" n="0698a01"/><lb ed="R099" n="0132a06"/>生時卽能分別。依意識卽有眼識。眼識能見色。見<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a0101" n="0698a0101"/><anchor xml:id="beg0698a0101" n="0698a0101"/>已<anchor xml:id="end0698a0101"/>
<lb ed="X" n="0698a02"/><lb ed="R099" n="0132a07"/>生貪。貪染毀戒。是地獄四運。意實貪色而覆藏言不
<lb ed="X" n="0698a03"/><lb ed="R099" n="0132a08"/>是。鬼道四運。於色生著計我我所。畜生四運。我色他
<lb ed="X" n="0698a04"/><lb ed="R099" n="0132a09"/>色我勝他劣。修羅四運。於色起五戒十善。人天四運。
<lb ed="X" n="0698a05"/><lb ed="R099" n="0132a10"/>觀四運心。心相生滅。心心不住。心心三受。心心不自
<lb ed="X" n="0698a06"/><lb ed="R099" n="0132a11"/>在。心心屬因緣。二乘四運。觀自他四運之患。卽起慈
<lb ed="X" n="0698a07"/><lb ed="R099" n="0132a12"/>悲而行六度。又觀塵非塵。於塵無受。觀根非根。於<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a0701" n="0698a0701"/><anchor xml:id="beg0698a0701" n="0698a0701"/>己<anchor xml:id="end0698a0701"/>
<lb ed="X" n="0698a08"/><lb ed="R099" n="0132a13"/>無著。觀人叵得。亦無受者。三事皆空。名檀波羅蜜。是
<lb ed="X" n="0698a09"/><lb ed="R099" n="0132a14"/>名不住色布施。如人有目。日光明照。見種種色。是名
<lb ed="X" n="0698a10"/><lb ed="R099" n="0132a15"/>無相檀到於彼岸。一切法趣檀。成摩訶衍。是菩薩四
<lb ed="X" n="0698a11"/><lb ed="R099" n="0132a16"/>運。又觀四運與虗空等卽常。不受四運卽樂。不爲四
<lb ed="X" n="0698a12"/><lb ed="R099" n="0132a17"/>運起業卽我。四運不能染卽淨。是佛法四運<note place="inline">通佛四運</note>。又
<lb ed="X" n="0698a13"/><lb ed="R099" n="0132a18"/>四運雖空。空中具見種種四運。乃至徧見恒沙佛法。
<lb ed="X" n="0698a14"/><lb ed="R099" n="0132b01"/>是名假名四運。若空不應具十法界。十法界從因緣
<lb ed="X" n="0698a15"/><lb ed="R099" n="0132b02"/>生。體復非有非空。非有雙照空有。三諦宛然。備佛知
<lb ed="X" n="0698a16"/><lb ed="R099" n="0132b03"/>見。是名中道四運。觀聲香味觸法五受並如是。次觀
<lb ed="X" n="0698a17"/><lb ed="R099" n="0132b04"/>六作行檀者。觀未行･欲行･正行･行<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a1701" n="0698a1701"/><anchor xml:id="beg0698a1701" n="0698a1701"/>已<anchor xml:id="end0698a1701"/>皆不可得。反觀
<lb ed="X" n="0698a18"/><lb ed="R099" n="0132b05"/>覺心。不內外。不中間。畢竟空寂。而由心運役。爲毀戒。
<lb ed="X" n="0698a19"/><lb ed="R099" n="0132b06"/>爲誑惑。爲眷屬。爲勝負。爲義讓。爲善禪。爲涅槃。爲慈
<lb ed="X" n="0698a20"/><lb ed="R099" n="0132b07"/>悲。爲假名。爲中道。一運之中十法具足。一不定一故
<lb ed="X" n="0698a21"/><lb ed="R099" n="0132b08"/>爲十。十不定十故爲一。非一非十而一而十。具足三
<lb ed="X" n="0698a22"/><lb ed="R099" n="0132b09"/>諦。乃至住坐臥言語作爲亦如是。又約一一事各論
<lb ed="X" n="0698a23"/><lb ed="R099" n="0132b10"/>六行者。行時以慈悲觀衆生。不得衆生相。衆生於菩
<lb ed="X" n="0698a24"/><lb ed="R099" n="0132b11"/>薩得無怖畏。是爲行中檀。於衆生無傷。不得罪福相。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0698b" n="0698b"/>
<lb ed="X" n="0698b01"/><lb ed="R099" n="0132b12"/>是名尸。行時心想不起。亦無動搖無住處。是名忍。行
<lb ed="X" n="0698b02"/><lb ed="R099" n="0132b13"/>時不得擧足下足。無前後。無生滅。是名精進。不得身
<lb ed="X" n="0698b03"/><lb ed="R099" n="0132b14"/>心。生死涅<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b0301" n="0698b0301"/><anchor xml:id="beg0698b0301" n="0698b0301"/>槃<anchor xml:id="end0698b0301"/>不味不亂。是名禪。行時知身相如雲如
<lb ed="X" n="0698b04"/><lb ed="R099" n="0132b15"/>影夢幻響化。不常不斷。無縛無脫。是名般若。又行中
<lb ed="X" n="0698b05"/><lb ed="R099" n="0132b16"/>寂然有定相。於定生染卽爲貪著禪味。是菩薩縛。今
<lb ed="X" n="0698b06"/><lb ed="R099" n="0132b17"/>觀心尙無。定在何處。當知此定從顚倒生。如是諦觀
<lb ed="X" n="0698b07"/><lb ed="R099" n="0132b18"/>卽破定相。以方便生。是菩薩解。又行者未悟。或謂能
<lb ed="X" n="0698b08"/><lb ed="R099" n="0133a01"/>觀之心卽是妙慧。以慧自高反成智障。當反照能觀
<lb ed="X" n="0698b09"/><lb ed="R099" n="0133a02"/>之心不見住處。無有觀者及非觀者。觀者旣空卽離
<lb ed="X" n="0698b10"/><lb ed="R099" n="0133a03"/>觀想。大論云。念想觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b1001" n="0698b1001"/><anchor xml:id="beg0698b1001" n="0698b1001"/>已<anchor xml:id="end0698b1001"/>除。則能見般若。如是之行具
<lb ed="X" n="0698b11"/><lb ed="R099" n="0133a04"/>三三昧。初觀破一切相卽空三昧。次觀能壞空相名
<lb ed="X" n="0698b12"/><lb ed="R099" n="0133a05"/>無相三昧。後觀不見作者名無作三昧。破三倒惑。越
<lb ed="X" n="0698b13"/><lb ed="R099" n="0133a06"/>三有流。成波羅蜜。攝一切法。豈止六度三三昧而<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b1301" n="0698b1301"/><anchor xml:id="beg0698b1301" n="0698b1301"/>已<anchor xml:id="end0698b1301"/>。
<lb ed="X" n="0698b14"/><lb ed="R099" n="0133a07"/>餘十一事亦如是。又於六塵中兢愼潔白。於六作中
<lb ed="X" n="0698b15"/><lb ed="R099" n="0133a08"/>威儀修整。但名持戒非是三昧。不名波羅蜜。若得此
<lb ed="X" n="0698b16"/><lb ed="R099" n="0133a09"/>觀尸羅自成。乃至忍･精進･定･慧之義並如是○復以
<lb ed="X" n="0698b17"/><lb ed="R099" n="0133a10"/>隨自意歷諸惡者。夫善惡不定。如諸蔽爲惡諸度爲
<lb ed="X" n="0698b18"/><lb ed="R099" n="0133a11"/>善。以二乘離苦對之則俱爲惡。又二乘止於自度。亦
<lb ed="X" n="0698b19"/><lb ed="R099" n="0133a12"/>未爲善。六度菩薩有兼濟之功乃名爲善。又六度雖
<lb ed="X" n="0698b20"/><lb ed="R099" n="0133a13"/>帶慈悲。如毒器貯食。食則殺人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0698b2001" n="0698b2001"/><anchor xml:id="beg0698b2001" n="0698b2001"/>已<anchor xml:id="end0698b2001"/>復是惡。三乘同斷
<lb ed="X" n="0698b21"/><lb ed="R099" n="0133a14"/>乃名爲善。又雖同斷而不見別理。無明全在亦未爲
<lb ed="X" n="0698b22"/><lb ed="R099" n="0133a15"/>善。別敎之智乃名爲善。又別智猶帶方便。未稱眞實。
<lb ed="X" n="0698b23"/><lb ed="R099" n="0133a16"/>經云。自此之前皆名邪見。邪卽是惡。唯圓法爲善。如
<lb ed="X" n="0698b24"/><lb ed="R099" n="0133a17"/>此論善惡。深淺不同。今要以事度爲善。諸蔽爲惡。前
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0698c" n="0698c"/>
<lb ed="X" n="0698c01"/><lb ed="R099" n="0133a18"/>雖觀善其蔽不息。或慳或貪。或怒或惰。各於所蔽隨
<lb ed="X" n="0698c02"/><lb ed="R099" n="0133b01"/>用觀慧。如佛世在家之人皆能得道。鴦掘摩羅彌殺
<lb ed="X" n="0698c03"/><lb ed="R099" n="0133b02"/>彌慈。祗陀末利唯酒唯戒。和須蜜多婬而梵行。提婆
<lb ed="X" n="0698c04"/><lb ed="R099" n="0133b03"/>達多邪見卽正。當知惡不妨道。若人貪欲熾盛。對治
<lb ed="X" n="0698c05"/><lb ed="R099" n="0133b04"/>折伏彌更增劇。則且當恣其所向。譬如輪釣。魚強絲
<lb ed="X" n="0698c06"/><lb ed="R099" n="0133b05"/>弱不可強牽。但使釣餌入口。隨其近遠不久則獲。於
<lb ed="X" n="0698c07"/><lb ed="R099" n="0133b06"/>蔽修觀亦如是。云何而觀。若貪欲起時。諦觀四相。未
<lb ed="X" n="0698c08"/><lb ed="R099" n="0133b07"/>貪欲･欲貪欲･正貪欲･貪欲<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c0801" n="0698c0801"/><anchor xml:id="beg0698c0801" n="0698c0801"/>已<anchor xml:id="end0698c0801"/>。爲未貪欲滅欲貪欲生。
<lb ed="X" n="0698c09"/><lb ed="R099" n="0133b08"/>爲不滅欲貪欲生。爲亦滅亦不滅欲貪欲生。爲非滅
<lb ed="X" n="0698c10"/><lb ed="R099" n="0133b09"/>非不滅欲貪欲生。若未滅而貪欲生者。爲卽爲離。卽
<lb ed="X" n="0698c11"/><lb ed="R099" n="0133b10"/>滅而生則生滅相違。若離而生生則無因。若未貪欲
<lb ed="X" n="0698c12"/><lb ed="R099" n="0133b11"/>不滅而欲生者。爲卽爲離。若卽。卽二生相並。若離。亦
<lb ed="X" n="0698c13"/><lb ed="R099" n="0133b12"/>爲無因。若謂未貪欲亦滅亦不滅而欲生者。若定從
<lb ed="X" n="0698c14"/><lb ed="R099" n="0133b13"/>滅生。則不須亦不滅。若從不滅。則不須亦滅。不定之
<lb ed="X" n="0698c15"/><lb ed="R099" n="0133b14"/>因那生定果。若其體一則其性相違。若其體異則本
<lb ed="X" n="0698c16"/><lb ed="R099" n="0133b15"/>不相關。若謂非滅非不滅而欲生者。雙非之處爲有
<lb ed="X" n="0698c17"/><lb ed="R099" n="0133b16"/>爲無。若雙非是有。何謂雙非。若是無者。無那能生。如
<lb ed="X" n="0698c18"/><lb ed="R099" n="0133b17"/>此四句還轉。不見未貪欲滅。欲貪欲不生。亦生亦不
<lb ed="X" n="0698c19"/><lb ed="R099" n="0133b18"/>生。非生非不生。例如前說觀貪欲之蔽畢竟空寂。若
<lb ed="X" n="0698c20"/><lb ed="R099" n="0134a01"/>蔽恒起。此觀恒照。亦不見起不見照而起而照。是名
<lb ed="X" n="0698c21"/><lb ed="R099" n="0134a02"/>釣餌。又觀此蔽從何而起。起於塵耶。起於緣耶。若聲
<lb ed="X" n="0698c22"/><lb ed="R099" n="0134a03"/>若色。若行若住。隨所起處觀其所因。爲毀戒耶。爲眷
<lb ed="X" n="0698c23"/><lb ed="R099" n="0134a04"/>屬耶。乃至爲二乘･菩薩･佛法耶。如是觀時。於塵無受
<lb ed="X" n="0698c24"/><lb ed="R099" n="0134a05"/>者。於緣無作者。而雙照有無。不相妨礙。當知蔽與法
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0699a" n="0699a"/>
<lb ed="X" n="0699a01"/><lb ed="R099" n="0134a06"/>性體相不二。無行經云。貪欲卽是道。恚癡亦復然。淨
<lb ed="X" n="0699a02"/><lb ed="R099" n="0134a07"/>名云。行於非道。通達佛道。衆生卽菩提相。卽涅槃相。
<lb ed="X" n="0699a03"/><lb ed="R099" n="0134a08"/>爲增上慢說離婬怒癡爲解脫耳。無增上慢者說婬
<lb ed="X" n="0699a04"/><lb ed="R099" n="0134a09"/>怒癡性卽是解脫。如是觀者。卽觀諸惡不思議理也。
<lb ed="X" n="0699a05"/><lb ed="R099" n="0134a10"/>常修觀慧與蔽相應。譬如形影。是名觀行位。能於諸
<lb ed="X" n="0699a06"/><lb ed="R099" n="0134a11"/>惡及世間法。皆與實相不相違背。是名相似位。破蔽
<lb ed="X" n="0699a07"/><lb ed="R099" n="0134a12"/>無明。顯見佛性。是名分眞位。盡蔽源底。名究竟位。乃
<lb ed="X" n="0699a08"/><lb ed="R099" n="0134a13"/>至瞋癡等蔽。觀智行位。並如是○旣於善惡明隨自
<lb ed="X" n="0699a09"/><lb ed="R099" n="0134a14"/>意。次復於非善非惡明之者。夫非善非惡卽爲無記。
<lb ed="X" n="0699a10"/><lb ed="R099" n="0134a15"/>無記則無自意可隨。云何爲觀。大論云。無記中有般
<lb ed="X" n="0699a11"/><lb ed="R099" n="0134a16"/>若波羅蜜。故知亦可爲觀。觀此無記與善惡同耶異
<lb ed="X" n="0699a12"/><lb ed="R099" n="0134a17"/>耶。同善同惡則不名無記。若異者。爲記滅無記生。記
<lb ed="X" n="0699a13"/><lb ed="R099" n="0134a18"/>不滅無記生。爲亦滅亦不滅無記生。爲非滅非不滅
<lb ed="X" n="0699a14"/><lb ed="R099" n="0134b01"/>無記生。旣求記不可得。何況無記。與記同異耶。非同
<lb ed="X" n="0699a15"/><lb ed="R099" n="0134b02"/>則不合。非異則不散。不合則不生。不散則不滅。如此
<lb ed="X" n="0699a16"/><lb ed="R099" n="0134b03"/>觀時。記與不記皆如虗空。又無記一法生十法界及
<lb ed="X" n="0699a17"/><lb ed="R099" n="0134b04"/>一切法。卽於無記非道通達佛道。無不具足。例前可
<lb ed="X" n="0699a18"/><lb ed="R099" n="0134b05"/>解。又云蔽非道體卽解脫。而鈍根障重。聞此語<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a1801" n="0699a1801"/><anchor xml:id="beg0699a1801" n="0699a1801"/>已<anchor xml:id="end0699a1801"/>多
<lb ed="X" n="0699a19"/><lb ed="R099" n="0134b06"/>復沉沒。世有謬解大乘空義。如無禁法而捉蛇者。其
<lb ed="X" n="0699a20"/><lb ed="R099" n="0134b07"/>先師或修善法而觀力不成。蹔於惡法獲得少定。便
<lb ed="X" n="0699a21"/><lb ed="R099" n="0134b08"/>以爲證。謂持戒等善皆爲非道。以此敎人。徧長惡法。
<lb ed="X" n="0699a22"/><lb ed="R099" n="0134b09"/>大乖佛意。佛所言貪欲是道。蓋言貪欲本性耳。又知
<lb ed="X" n="0699a23"/><lb ed="R099" n="0134b10"/>一類人決不能於善修觀。故引之令觀貪欲。如重病
<lb ed="X" n="0699a24"/><lb ed="R099" n="0134b11"/>與諸藥不宜。直用黃龍湯治之。服<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a2401" n="0699a2401"/><anchor xml:id="beg0699a2401" n="0699a2401"/>已<anchor xml:id="end0699a2401"/>病愈。所謂貪欲
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0699b" n="0699b"/>
<lb ed="X" n="0699b01"/><lb ed="R099" n="0134b12"/>是道。大意如此。淨名云。我念聲聞。不觀人根。不應說
<lb ed="X" n="0699b02"/><lb ed="R099" n="0134b13"/>法。二乘猶自不可。況聾瞽師心者乎。或問。中道正觀
<lb ed="X" n="0699b03"/><lb ed="R099" n="0134b14"/>以一其心。行用自足。何假紛紜四種三昧歷諸善惡。
<lb ed="X" n="0699b04"/><lb ed="R099" n="0134b15"/>水濁珠昏。風多浪起。何益於澄靜乎。答。用一理觀心
<lb ed="X" n="0699b05"/><lb ed="R099" n="0134b16"/>而心不一。當奈之何。此則自行爲失。若他人根性各
<lb ed="X" n="0699b06"/><lb ed="R099" n="0134b17"/>有差別。云何一藥能療衆病。此則化他又失。如此則
<lb ed="X" n="0699b07"/><lb ed="R099" n="0134b18"/>四種三昧乃略而存之。以統扶羣機耳。安得爲紛紜
<lb ed="X" n="0699b08"/><lb ed="R099" n="0135a01"/>乎。或問。善扶於理。可修止觀。惡乖於理。云何能修。答
<lb ed="X" n="0699b09"/><lb ed="R099" n="0135a02"/>曰。不然。大論明根遮有四。一根利無遮。二根利有遮。
<lb ed="X" n="0699b10"/><lb ed="R099" n="0135a03"/>三根鈍無遮。四根鈍有遮。初句謂身子之徒。一聞而
<lb ed="X" n="0699b11"/><lb ed="R099" n="0135a04"/>入道。次謂根利而罪障重。闍王･鴦掘之徒。惡不能累。
<lb ed="X" n="0699b12"/><lb ed="R099" n="0135a05"/>次謂三業純善而都不會理。<name role="" type="person">周利槃特</name>九十日不能
<lb ed="X" n="0699b13"/><lb ed="R099" n="0135a06"/>誦一偈。後句卽一切行惡之徒。又不修習。當知唯道
<lb ed="X" n="0699b14"/><lb ed="R099" n="0135a07"/>是從。不計善惡。經云。於戒緩者不名爲緩。於乘緩者
<lb ed="X" n="0699b15"/><lb ed="R099" n="0135a08"/>乃名緩耳。蓋其義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699b16"/><lb ed="R099" n="0135a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">感大果</cb:mulu><p xml:id="pX55p0699b1601">復次明菩薩淸淨大果報者。行順中道則有圓妙果
<lb ed="X" n="0699b17"/><lb ed="R099" n="0135a10"/>報。此義在後第八廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699b18"/><lb ed="R099" n="0135a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">裂大網</cb:mulu><p xml:id="pX55p0699b1801">復次明裂大網者。若觀慧明了。通達漸頓等敎。如破
<lb ed="X" n="0699b19"/><lb ed="R099" n="0135a12"/>微塵出大千經卷。知恒沙法。若化物觀機。隨他所堪
<lb ed="X" n="0699b20"/><lb ed="R099" n="0135a13"/>授之以法。乃至成佛時普門示現。網者法門。衆多爲
<lb ed="X" n="0699b21"/><lb ed="R099" n="0135a14"/>義。於衆生卽惑義。此義第九當廣明。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0699b22"/><lb ed="R099" n="0135a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">歸大處</cb:mulu><p xml:id="pX55p0699b2201">復次歸大處者。諸佛爲一大事因緣出現。令衆生同
<lb ed="X" n="0699b23"/><lb ed="R099" n="0135a16"/>見法身。見法身<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b2301" n="0699b2301"/><anchor xml:id="beg0699b2301" n="0699b2301"/>已<anchor xml:id="end0699b2301"/>。佛與衆生同歸法身。又佛說種種
<lb ed="X" n="0699b24"/><lb ed="R099" n="0135a17"/>法。咸令衆生至一切種智。種智具<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b2401" n="0699b2401"/><anchor xml:id="beg0699b2401" n="0699b2401"/>已<anchor xml:id="end0699b2401"/>。則同歸般若。又
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0699c" n="0699c"/>
<lb ed="X" n="0699c01"/><lb ed="R099" n="0135a18"/>佛以種種方便解衆生縛。皆以如來滅度而滅度之。
<lb ed="X" n="0699c02"/><lb ed="R099" n="0135b01"/>旣滅度<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c0201" n="0699c0201"/><anchor xml:id="beg0699c0201" n="0699c0201"/>已<anchor xml:id="end0699c0201"/>。同歸解脫。大經云。安置諸子祕密藏中。我
<lb ed="X" n="0699c03"/><lb ed="R099" n="0135b02"/>亦不久自住其中。是名指歸。歸於大處。又佛身三種。
<lb ed="X" n="0699c04"/><lb ed="R099" n="0135b03"/>謂色身･法門身･實相身。若論歸者。色歸解脫。法門歸
<lb ed="X" n="0699c05"/><lb ed="R099" n="0135b04"/>般若。實相歸法身。般若亦有三種。謂道種智･一切智･
<lb ed="X" n="0699c06"/><lb ed="R099" n="0135b05"/>一切種智。道種智歸解脫。一切智歸般若。一切種智
<lb ed="X" n="0699c07"/><lb ed="R099" n="0135b06"/>歸法身。解脫亦三種。一解無知縛。二解取相縛。三解
<lb ed="X" n="0699c08"/><lb ed="R099" n="0135b07"/>無明縛。解無知歸解脫。解取相歸般若。解無明歸法
<lb ed="X" n="0699c09"/><lb ed="R099" n="0135b08"/>身。又三德非三非一。各不思議。何者。若謂法身直法
<lb ed="X" n="0699c10"/><lb ed="R099" n="0135b09"/>身。非法身也。當知亦身非身。非身非不身。若謂般若
<lb ed="X" n="0699c11"/><lb ed="R099" n="0135b10"/>直般若。非般若也。當知般若亦知非知。非知非非知。
<lb ed="X" n="0699c12"/><lb ed="R099" n="0135b11"/>若謂解脫直解脫。非解脫也。當知亦脫非脫。非脫非
<lb ed="X" n="0699c13"/><lb ed="R099" n="0135b12"/>非脫。三德不一不異。不相礙。所歸體同。故名指歸。又
<lb ed="X" n="0699c14"/><lb ed="R099" n="0135b13"/>指非指。非指非非指。歸非歸。非歸非非歸。一一悉入
<lb ed="X" n="0699c15"/><lb ed="R099" n="0135b14"/>祕密藏中。三德寂靜。本無名字。不知何以名之。強名
<lb ed="X" n="0699c16"/><lb ed="R099" n="0135b15"/>中道･實相･法身。亦復強名一切種智･平等大慧･般若
<lb ed="X" n="0699c17"/><lb ed="R099" n="0135b16"/>波羅蜜。亦復強名首楞嚴定･大般涅槃･不思議解脫。
<lb ed="X" n="0699c18"/><lb ed="R099" n="0135b17"/>一一名相皆入祕密藏中。何等爲歸。歸於何處。言語
<lb ed="X" n="0699c19"/><lb ed="R099" n="0135b18"/>道斷。心行處滅。永寂如虗空。是名眞指歸也<note place="inline">元本第一卷終</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0699c20"/><lb ed="R099" n="0136a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋名第二</cb:mulu><head>釋名第二</head>
<lb ed="X" n="0699c21"/><lb ed="R099" n="0136a02"/><p xml:id="pX55p0699c2101">夫名以召實爲用。經云。般若是一法。佛說種種名。今
<lb ed="X" n="0699c22"/><lb ed="R099" n="0136a03"/>釋止觀名用二義。謂相待。謂絕待。相待止觀各三義。
<lb ed="X" n="0699c23"/><lb ed="R099" n="0136a04"/>止三義者。息義･住義･對不止止義。息者謂妄念休息。
<lb ed="X" n="0699c24"/><lb ed="R099" n="0136a05"/>淨名云。云何息攀緣。謂心無所得。此就所破爲名。住
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0700a" n="0700a"/>
<lb ed="X" n="0700a01"/><lb ed="R099" n="0136a06"/>者謂緣心諦理。停住不動。仁王經云。入理般若名爲
<lb ed="X" n="0700a02"/><lb ed="R099" n="0136a07"/>住。此就能止爲名。對不止止者。語雖通前。意則大異
<lb ed="X" n="0700a03"/><lb ed="R099" n="0136a08"/>前兩止。一息生死之流動。二住涅槃之寂靜。今直約
<lb ed="X" n="0700a04"/><lb ed="R099" n="0136a09"/>諦理。凡無明卽法性。法性卽無明。無明非止非不止。
<lb ed="X" n="0700a05"/><lb ed="R099" n="0136a10"/>而名無明爲不止。法性亦非止非不止。而名法性爲
<lb ed="X" n="0700a06"/><lb ed="R099" n="0136a11"/>止。此待無明之不止論法性之止耳。如經。法性非生
<lb ed="X" n="0700a07"/><lb ed="R099" n="0136a12"/>滅而言法性寂滅。法性非垢淨而言法性爲淨也。觀
<lb ed="X" n="0700a08"/><lb ed="R099" n="0136a13"/>亦三義。謂貫穿義･觀達義･對不觀觀義。貫穿者。謂以
<lb ed="X" n="0700a09"/><lb ed="R099" n="0136a14"/>智慧穿壞煩惱。法華云。穿鑿高原。大經云。利钁斵地。
<lb ed="X" n="0700a10"/><lb ed="R099" n="0136a15"/>此就所破得名。觀達者。謂以觀智通達眞如。瑞應經
<lb ed="X" n="0700a11"/><lb ed="R099" n="0136a16"/>云。息心達本源。此就能觀爲名。對不觀觀者。亦別約
<lb ed="X" n="0700a12"/><lb ed="R099" n="0136a17"/>諦理無明卽法性非觀非不觀。而名無明爲不觀法
<lb ed="X" n="0700a13"/><lb ed="R099" n="0136a18"/>性。亦非觀非不觀。而名法性爲觀。如經。法性非明非
<lb ed="X" n="0700a14"/><lb ed="R099" n="0136b01"/>暗而謂法性爲明也○次絕待明止觀。蓋破相待三
<lb ed="X" n="0700a15"/><lb ed="R099" n="0136b02"/>義也。若止息從所破爲名。名從彼生卽墮他性。若住
<lb ed="X" n="0700a16"/><lb ed="R099" n="0136b03"/>止從能破得名。名從此生卽墮自性。若非息境非住
<lb ed="X" n="0700a17"/><lb ed="R099" n="0136b04"/>理爲止智斷因緣。故止名從共生卽墮共性。若謂非
<lb ed="X" n="0700a18"/><lb ed="R099" n="0136b05"/>所破非能破而止者。卽墮無因。四墮俱失。故龍樹正
<lb ed="X" n="0700a19"/><lb ed="R099" n="0136b06"/>之曰。諸法不自生。亦不從他生。不共不無因。是故說
<lb ed="X" n="0700a20"/><lb ed="R099" n="0136b07"/>無生。無生止觀豈從四句立名。四句立名是因待生。
<lb ed="X" n="0700a21"/><lb ed="R099" n="0136b08"/>可思可說。是結惑生。可破可壞。又從四句生卽是生
<lb ed="X" n="0700a22"/><lb ed="R099" n="0136b09"/>生。非止觀也。若止息見思住於眞諦。此乃待生生說
<lb ed="X" n="0700a23"/><lb ed="R099" n="0136b10"/>生不生之止觀耳。若以空心出假。止息塵沙。住於俗
<lb ed="X" n="0700a24"/><lb ed="R099" n="0136b11"/>理。此乃待生不生說不生生止觀耳。若止息無明。住
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0700b" n="0700b"/>
<lb ed="X" n="0700b01"/><lb ed="R099" n="0136b12"/>於中理。此乃待空有二邊而論止觀。皆是待對。尙未
<lb ed="X" n="0700b02"/><lb ed="R099" n="0136b13"/>是止。何況不止。猶自非觀。何況不觀。何者。遣執不盡。
<lb ed="X" n="0700b03"/><lb ed="R099" n="0136b14"/>言語不斷。業果不絕。非不思議法。不思議絕諸業果
<lb ed="X" n="0700b04"/><lb ed="R099" n="0136b15"/>煩惱等法。悉皆不生。故名爲止。止亦不可得。觀冥如
<lb ed="X" n="0700b05"/><lb ed="R099" n="0136b16"/>境。境旣寂滅。何得有觀。又何得待不止不觀而論止
<lb ed="X" n="0700b06"/><lb ed="R099" n="0136b17"/>觀。待於止觀說不止觀。待止不止說非止非不止。待
<lb ed="X" n="0700b07"/><lb ed="R099" n="0136b18"/>對旣絕則非有爲非無爲。離言說道。非心識境。滅絕
<lb ed="X" n="0700b08"/><lb ed="R099" n="0137a01"/>絕滅是名絕待。絕待止觀則不可說。有因緣故亦可
<lb ed="X" n="0700b09"/><lb ed="R099" n="0137a02"/>得說。說爲止觀。此名字不在內外中間。亦不常自有。
<lb ed="X" n="0700b10"/><lb ed="R099" n="0137a03"/>是字不住亦不不住。故名絕待止觀。亦名一大事止
<lb ed="X" n="0700b11"/><lb ed="R099" n="0137a04"/>觀。此大事不對小事。如虗空不因小空而名爲大。止
<lb ed="X" n="0700b12"/><lb ed="R099" n="0137a05"/>觀亦爾。不因愚亂名爲止觀。無可待對。獨一法界。絕
<lb ed="X" n="0700b13"/><lb ed="R099" n="0137a06"/>一切待。絕卽復絕。如前火之木是名絕待。故淨名云。
<lb ed="X" n="0700b14"/><lb ed="R099" n="0137a07"/>諸法不相待。乃至一念不住故。卽其旨也。此絕待義。
<lb ed="X" n="0700b15"/><lb ed="R099" n="0137a08"/>經論中或名遠離。或名不住･不分別･無爲･寂絕･禪定。
<lb ed="X" n="0700b16"/><lb ed="R099" n="0137a09"/>如是皆止之異名。體皆絕大。或名知見。或名智慧覺
<lb ed="X" n="0700b17"/><lb ed="R099" n="0137a10"/>照。如是皆觀之異名。體皆絕大。般若･解脫多諸名字。
<lb ed="X" n="0700b18"/><lb ed="R099" n="0137a11"/>隨衆生類。於一法中立異字耳。又止亦名觀。定卽慧
<lb ed="X" n="0700b19"/><lb ed="R099" n="0137a12"/>故。亦名不止。定體空故。觀亦名止。照卽寂故。亦名不
<lb ed="X" n="0700b20"/><lb ed="R099" n="0137a13"/>觀。照體中故。諸經赴緣。偏擧一法以示義端。首楞嚴
<lb ed="X" n="0700b21"/><lb ed="R099" n="0137a14"/>則偏論止。智度･法華則偏論觀。涅槃則論三法具足。
<lb ed="X" n="0700b22"/><lb ed="R099" n="0137a15"/>當知一一皆是法界。皆是祕密藏。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0700b23"/><lb ed="R099" n="0137a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋體第三</cb:mulu><head>釋體第三</head>
<lb ed="X" n="0700b24"/><lb ed="R099" n="0137a17"/><p xml:id="pX55p0700b2401">釋止觀體。夫法體難顯。今以四意顯之。一敎相。二眼
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0700c" n="0700c"/>
<lb ed="X" n="0700c01"/><lb ed="R099" n="0137a18"/>智。三境界。四得失。敎相者。夫止觀名敎。通於凡聖。不
<lb ed="X" n="0700c02"/><lb ed="R099" n="0137b01"/>可尋通名而求別體。故以相辨之。若凡夫止善所治
<lb ed="X" n="0700c03"/><lb ed="R099" n="0137b02"/>是止相。行善所生是觀相。又四禪･四無量心是止相。
<lb ed="X" n="0700c04"/><lb ed="R099" n="0137b03"/>六行是觀相。皆有漏相也。若二乘事禪皆止相。有作
<lb ed="X" n="0700c05"/><lb ed="R099" n="0137b04"/>四諦慧卽觀相。雖出生死而是拙度。但析色入空無
<lb ed="X" n="0700c06"/><lb ed="R099" n="0137b05"/>漏相也。並非今所論巧度。止有三種。一體眞止。二方
<lb ed="X" n="0700c07"/><lb ed="R099" n="0137b06"/>便隨緣止。三息二邊止。體眞者。諸法從緣生。因緣空
<lb ed="X" n="0700c08"/><lb ed="R099" n="0137b07"/>無主。息心達本源。故號爲沙門。知假合幻化。體卽是
<lb ed="X" n="0700c09"/><lb ed="R099" n="0137b08"/>空。空卽是眞。故名體眞止。方便隨緣者。若三乘同以
<lb ed="X" n="0700c10"/><lb ed="R099" n="0137b09"/>無言說道斷惑入眞。眞卽不異。但煩惱餘習有盡不
<lb ed="X" n="0700c11"/><lb ed="R099" n="0137b10"/>盡。二乘體眞不須方便。菩薩入假知空非空。分別藥
<lb ed="X" n="0700c12"/><lb ed="R099" n="0137b11"/>病故目爲方便。安於俗諦故名隨緣止。息二邊者。謂
<lb ed="X" n="0700c13"/><lb ed="R099" n="0137b12"/>生死流動涅槃保證。是皆兩偏。不會中道。今知俗非
<lb ed="X" n="0700c14"/><lb ed="R099" n="0137b13"/>俗。俗邊寂然。亦不得非俗。空邊寂然。是名息二邊止。
<lb ed="X" n="0700c15"/><lb ed="R099" n="0137b14"/>此三止名。經論未見。今對三觀設之。釋論云。菩薩依
<lb ed="X" n="0700c16"/><lb ed="R099" n="0137b15"/>隨經敎。爲作名字。名爲法施。立名何咎。詳此三止與
<lb ed="X" n="0700c17"/><lb ed="R099" n="0137b16"/>釋名三止似同。以三諦論之。其相遼絕。觀亦三種。瓔
<lb ed="X" n="0700c18"/><lb ed="R099" n="0137b17"/>珞經云。從假入空名二諦觀。從空入假名平等觀。二
<lb ed="X" n="0700c19"/><lb ed="R099" n="0137b18"/>觀爲方便道。得入中道。雙照二諦。心心寂滅。自然流
<lb ed="X" n="0700c20"/><lb ed="R099" n="0138a01"/>入薩婆若海。名中道第一義諦觀。所謂二諦者。觀假
<lb ed="X" n="0700c21"/><lb ed="R099" n="0138a02"/>爲入空之詮。空由詮會。能所合論。故名二諦觀。又非
<lb ed="X" n="0700c22"/><lb ed="R099" n="0138a03"/>但會空亦復識假。假由眞顯。得名二諦觀。又俗是所
<lb ed="X" n="0700c23"/><lb ed="R099" n="0138a04"/>破。眞是所用。破用合論。名二諦觀。從空入假名平等
<lb ed="X" n="0700c24"/><lb ed="R099" n="0138a05"/>觀者。若謂入空。尙無空可有。又何假可入。當知此觀
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0701a" n="0701a"/>
<lb ed="X" n="0701a01"/><lb ed="R099" n="0138a06"/>爲化衆生。知眞非眞。方便出假。故言從空分別藥病
<lb ed="X" n="0701a02"/><lb ed="R099" n="0138a07"/>而無差謬。故言入假。前觀破假病。不用假法。但用眞
<lb ed="X" n="0701a03"/><lb ed="R099" n="0138a08"/>法。未爲平等。此觀破空病。還用假藥。破用旣均。故言
<lb ed="X" n="0701a04"/><lb ed="R099" n="0138a09"/>平等觀。中道第一義觀者。前觀假空是空生死。後觀
<lb ed="X" n="0701a05"/><lb ed="R099" n="0138a10"/>空空是空涅槃。雙非二邊。是名二空觀。爲方便道。得
<lb ed="X" n="0701a06"/><lb ed="R099" n="0138a11"/>會中道。故言心心寂滅。流入薩婆若海。又初觀用空。
<lb ed="X" n="0701a07"/><lb ed="R099" n="0138a12"/>次觀用假。是爲雙存之方便。入中道時能雙照二諦。
<lb ed="X" n="0701a08"/><lb ed="R099" n="0138a13"/>經云。心若在定。能知世間生滅法相。前兩觀爲方便。
<lb ed="X" n="0701a09"/><lb ed="R099" n="0138a14"/>其旨在此。或問。大經謂。定多慧多。俱不見佛性。何故。
<lb ed="X" n="0701a10"/><lb ed="R099" n="0138a15"/>答。次第三觀。二乘及通敎菩薩有初觀分。此屬定多
<lb ed="X" n="0701a11"/><lb ed="R099" n="0138a16"/>慧少。別敎菩薩有第二觀分。此屬慧多定少。以不等
<lb ed="X" n="0701a12"/><lb ed="R099" n="0138a17"/>故俱不見性。若二觀爲方便得入第三。則能見矣。又
<lb ed="X" n="0701a13"/><lb ed="R099" n="0138a18"/>問。經云。十住菩薩以慧眼故見不了了。非全不見。今
<lb ed="X" n="0701a14"/><lb ed="R099" n="0138b01"/>初觀<anchor xml:id="nkr_note_add_0701a1401" n="0701a1401"/><anchor xml:id="beg0701a1401" n="0701a1401"/>已<anchor xml:id="end0701a1401"/>是慧眼位。第二是法眼位。云何言兩眼俱不
<lb ed="X" n="0701a15"/><lb ed="R099" n="0138b02"/>見性耶。答。若次第眼。偏定偏慧。佛之所訶。故不得言
<lb ed="X" n="0701a16"/><lb ed="R099" n="0138b03"/>見。所言慧者。乃圓觀不次第之慧。十住破無明之位。
<lb ed="X" n="0701a17"/><lb ed="R099" n="0138b04"/>三觀現前。三諦圓照。故名慧耳。法華云。願得如世尊。
<lb ed="X" n="0701a18"/><lb ed="R099" n="0138b05"/>慧眼第一淨。則非二乘小慧之比也。小慧見性。無有
<lb ed="X" n="0701a19"/><lb ed="R099" n="0138b06"/>是處。此三觀名與釋名。三名似同。其理殊異。可以意
<lb ed="X" n="0701a20"/><lb ed="R099" n="0138b07"/>類取解。此按摩訶衍明三止三觀之相。以義隨相。條
<lb ed="X" n="0701a21"/><lb ed="R099" n="0138b08"/>然各別。若論三觀則有權實淺深。論三智則有優劣
<lb ed="X" n="0701a22"/><lb ed="R099" n="0138b09"/>前後。論三人則有階位小大。皆次第之說而非圓頓
<lb ed="X" n="0701a23"/><lb ed="R099" n="0138b10"/>止觀之相。圓頓止觀相者。以止緣諦則一諦而三諦。
<lb ed="X" n="0701a24"/><lb ed="R099" n="0138b11"/>以諦繫止則一止而三止。譬如三相在一念心。雖復
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0701b" n="0701b"/>
<lb ed="X" n="0701b01"/><lb ed="R099" n="0138b12"/>一心而具三相。止諦亦爾。所止之法雖一而三。能止
<lb ed="X" n="0701b02"/><lb ed="R099" n="0138b13"/>之心雖三而一。以觀觀境則一境而三境。以境發觀
<lb ed="X" n="0701b03"/><lb ed="R099" n="0138b14"/>則一觀而三觀。如<name role="" type="person">摩醯首羅</name>一面三目。觀境亦爾。觀
<lb ed="X" n="0701b04"/><lb ed="R099" n="0138b15"/>三卽一發一卽三。不權不實。不優不劣。不前不後。不
<lb ed="X" n="0701b05"/><lb ed="R099" n="0138b16"/>並不別。不大不小。故中論稱卽空卽假卽中。若見此
<lb ed="X" n="0701b06"/><lb ed="R099" n="0138b17"/>旨。卽解圓觀之相。其相云何。照無明顚倒卽是實相
<lb ed="X" n="0701b07"/><lb ed="R099" n="0138b18"/>之眞。名體眞止。如此實相徧一切處。隨緣歷境安心
<lb ed="X" n="0701b08"/><lb ed="R099" n="0139a01"/>不動。名隨緣方便止。生死涅槃兩皆休息。名息二邊
<lb ed="X" n="0701b09"/><lb ed="R099" n="0139a02"/>止。體一切假悉空。空卽實相。名入空觀。觀冥中道。能
<lb ed="X" n="0701b10"/><lb ed="R099" n="0139a03"/>知世間生滅法相。如實而見。名入假觀。體卽眞實。無
<lb ed="X" n="0701b11"/><lb ed="R099" n="0139a04"/>二無別。名第一義觀。如此之義。皆在一念之中。不動
<lb ed="X" n="0701b12"/><lb ed="R099" n="0139a05"/>眞際而有種種差別。經云。善能分別諸法相。於第一
<lb ed="X" n="0701b13"/><lb ed="R099" n="0139a06"/>義而不動。是名圓頓止觀之體也○二明眼智者。夫
<lb ed="X" n="0701b14"/><lb ed="R099" n="0139a07"/>法體圓寂。非知非見。說之自難。何況示人。雖不可知
<lb ed="X" n="0701b15"/><lb ed="R099" n="0139a08"/>見。由於眼智。亦可知亦可見。雖非因果。要因因果然
<lb ed="X" n="0701b16"/><lb ed="R099" n="0139a09"/>後能顯。止觀爲因。眼智爲果。今先明次第眼智。若體
<lb ed="X" n="0701b17"/><lb ed="R099" n="0139a10"/>眞止。妄惑不生。因止發定。定生無漏。慧眼開故見第
<lb ed="X" n="0701b18"/><lb ed="R099" n="0139a11"/>一義眞諦三昧成。故止能成眼。眼能見體。得眞體也。
<lb ed="X" n="0701b19"/><lb ed="R099" n="0139a12"/>若隨緣止。冥眞出假。安於俗理。因此止故法眼豁開。
<lb ed="X" n="0701b20"/><lb ed="R099" n="0139a13"/>破無知障。不以二相見諸佛土。則俗諦三昧成。故止
<lb ed="X" n="0701b21"/><lb ed="R099" n="0139a14"/>能發眼。眼能得體。得俗體也。若息二邊止。則生死涅
<lb ed="X" n="0701b22"/><lb ed="R099" n="0139a15"/>槃空有俱寂。因於此止。發中道定。佛眼豁開。無所不
<lb ed="X" n="0701b23"/><lb ed="R099" n="0139a16"/>照。則中道三昧成。故止能得眼。眼能得體。得中道體
<lb ed="X" n="0701b24"/><lb ed="R099" n="0139a17"/>也。若從假入空。空慧相應。卽能破見思惑。成一切智。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0701c" n="0701c"/>
<lb ed="X" n="0701c01"/><lb ed="R099" n="0139a18"/>智能得體。得眞體也。若從空入假。分別藥病。卽破無
<lb ed="X" n="0701c02"/><lb ed="R099" n="0139b01"/>知。成道種智。智能得體。得俗體也。若雙遮二邊。爲入
<lb ed="X" n="0701c03"/><lb ed="R099" n="0139b02"/>中方便。能破無明。成一切種智。智能得體。得中體也。
<lb ed="X" n="0701c04"/><lb ed="R099" n="0139b03"/>是則三止三觀。共成三眼三智。各得三體。或問。眼見
<lb ed="X" n="0701c05"/><lb ed="R099" n="0139b04"/>智知。知見異耶。答。此當用四句分別。有知而非見。見
<lb ed="X" n="0701c06"/><lb ed="R099" n="0139b05"/>而非知。亦知亦見。不知不見。凡夫不聞法不證理。故
<lb ed="X" n="0701c07"/><lb ed="R099" n="0139b06"/>無知無見。二乘證故亦見。聞故亦知。辟支佛證故是
<lb ed="X" n="0701c08"/><lb ed="R099" n="0139b07"/>見。不聞故不知。方便道。聞故是知。未證則不見。慧眼
<lb ed="X" n="0701c09"/><lb ed="R099" n="0139b08"/>旣如此。餘兩智兩眼可知。次明不次第眼智。止觀一
<lb ed="X" n="0701c10"/><lb ed="R099" n="0139b09"/>體。眼智無別。知卽是見。見卽是知。佛眼具五眼。佛智
<lb ed="X" n="0701c11"/><lb ed="R099" n="0139b10"/>具三智。王三昧･一切三昧悉入其中。首楞嚴定攝一
<lb ed="X" n="0701c12"/><lb ed="R099" n="0139b11"/>切定。大品云。欲得道慧･道種慧。一切智･一切種智。當
<lb ed="X" n="0701c13"/><lb ed="R099" n="0139b12"/>學般若。金剛般若云。如來有肉眼乃至佛眼。眼一而
<lb ed="X" n="0701c14"/><lb ed="R099" n="0139b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0701c1401" n="0701c1401"/><anchor xml:id="beg0701c1401" n="0701c1401"/>已<anchor xml:id="end0701c1401"/>。能照五境。蓋照麤色。如人所見。亦過人所見。名肉
<lb ed="X" n="0701c15"/><lb ed="R099" n="0139b14"/>眼。照細色。如天所見。亦過天所見。名天眼。達麤細色
<lb ed="X" n="0701c16"/><lb ed="R099" n="0139b15"/>空。如二乘所見。名慧眼。達假法不謬。如菩薩所見。名
<lb ed="X" n="0701c17"/><lb ed="R099" n="0139b16"/>法眼。於諸法中皆見實相。名佛眼。又佛智照空。如二
<lb ed="X" n="0701c18"/><lb ed="R099" n="0139b17"/>乘所知。名一切智。照假。如菩薩所知。名道種智。照空
<lb ed="X" n="0701c19"/><lb ed="R099" n="0139b18"/>假中皆見實相。名一切種智。故一心三止成三眼。見
<lb ed="X" n="0701c20"/><lb ed="R099" n="0140a01"/>不思議三諦。一心三觀成三智。知不思議三境。境之
<lb ed="X" n="0701c21"/><lb ed="R099" n="0140a02"/>與諦。見之與知。左右之異。實不思議一法耳。用此一
<lb ed="X" n="0701c22"/><lb ed="R099" n="0140a03"/>法眼智。得圓頓止觀體也○三明境界者。若於眼智
<lb ed="X" n="0701c23"/><lb ed="R099" n="0140a04"/>成解。則不俟諦境之說。惑者未曉。更復辨之。先明境
<lb ed="X" n="0701c24"/><lb ed="R099" n="0140a05"/>意。經云。爲諸衆生開佛知見。若無中境。復何所知見。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0702a" n="0702a"/>
<lb ed="X" n="0702a01"/><lb ed="R099" n="0140a06"/>當知應有佛眼境也。又經云。世孰有眞天眼者。不以
<lb ed="X" n="0702a02"/><lb ed="R099" n="0140a07"/>二相見諸佛土。若無俗境。此何所見。當知有法眼境
<lb ed="X" n="0702a03"/><lb ed="R099" n="0140a08"/>也。又經云。慧眼見眞。當知有慧眼境也。此三諦理不
<lb ed="X" n="0702a04"/><lb ed="R099" n="0140a09"/>可言說。若爲緣說卽有三意。謂隨情說。卽隨他意語。
<lb ed="X" n="0702a05"/><lb ed="R099" n="0140a10"/>若隨情智說。卽隨自他意語。若隨智說。卽隨自意語。
<lb ed="X" n="0702a06"/><lb ed="R099" n="0140a11"/>隨情說者。如盲問乳何似。答言如貝如粖如雪如鵠。
<lb ed="X" n="0702a07"/><lb ed="R099" n="0140a12"/>盲者不悟。各執所聞而起四諍。凡夫不識三諦。大悲
<lb ed="X" n="0702a08"/><lb ed="R099" n="0140a13"/>方便而爲分別。或約有。或約空。或作亦有亦空。或作
<lb ed="X" n="0702a09"/><lb ed="R099" n="0140a14"/>非空非有。各明三諦。雖聞四門之說。終不能見。互相
<lb ed="X" n="0702a10"/><lb ed="R099" n="0140a15"/>是非。近世解二諦凡二十三家。各引經論。不知孰是。
<lb ed="X" n="0702a11"/><lb ed="R099" n="0140a16"/>若此輩識。隨情三諦聞種種法。卽知如來俯順羣情。
<lb ed="X" n="0702a12"/><lb ed="R099" n="0140a17"/>隨他意語而說三諦也。隨情智說者。就情說二。就智
<lb ed="X" n="0702a13"/><lb ed="R099" n="0140a18"/>說一。何者。就凡情爲言。皆是方便。故束三諦爲空假。
<lb ed="X" n="0702a14"/><lb ed="R099" n="0140b01"/>就聖智爲言。皆是實證。故束三諦爲中道。凡聖相比。
<lb ed="X" n="0702a15"/><lb ed="R099" n="0140b02"/>故說自他意語論三諦也。隨智說者。三諦玄妙唯智
<lb ed="X" n="0702a16"/><lb ed="R099" n="0140b03"/>所照。不可示。不可思。唯佛能究。如乳眞色。眼開乃見。
<lb ed="X" n="0702a17"/><lb ed="R099" n="0140b04"/>是名隨自意語論三諦也。又一一說。各具四悉檀意。
<lb ed="X" n="0702a18"/><lb ed="R099" n="0140b05"/>隨情四意者。夫諦理不可說。說必寄言。或喜聞眞。或
<lb ed="X" n="0702a19"/><lb ed="R099" n="0140b06"/>喜聞俗。或喜聞中。此則隨情中用世界悉檀也。夫衆
<lb ed="X" n="0702a20"/><lb ed="R099" n="0140b07"/>生所宜不同。或聞說無增長戒慧。或聞說有增長戒
<lb ed="X" n="0702a21"/><lb ed="R099" n="0140b08"/>慧。或聞說中增長戒慧。此則隨情中用爲人悉檀也。
<lb ed="X" n="0702a22"/><lb ed="R099" n="0140b09"/>又行人破惡不同。或於有無。或於中道。能破昏散疑
<lb ed="X" n="0702a23"/><lb ed="R099" n="0140b10"/>悔等。此則隨情中用對治悉檀也。又行人悟理不同。
<lb ed="X" n="0702a24"/><lb ed="R099" n="0140b11"/>或悟於有。或悟於無。或悟於中。各得證入。是則隨情
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0702b" n="0702b"/>
<lb ed="X" n="0702b01"/><lb ed="R099" n="0140b12"/>中用第一義悉檀也<note place="inline">四悉檀名義出大論。蓋謂以大悲。用四法徧施。令衆生得益也</note>。
<lb ed="X" n="0702b02"/><lb ed="R099" n="0140b13"/>隨情智･隨智說三諦。各用四悉意如是。則三四十二
<lb ed="X" n="0702b03"/><lb ed="R099" n="0140b14"/>種說三諦不同。豈可以常情量聖。執諍自毀耶。次論
<lb ed="X" n="0702b04"/><lb ed="R099" n="0140b15"/>境智有離有合。按諸經說諦。或一二三四。離合不同。
<lb ed="X" n="0702b05"/><lb ed="R099" n="0140b16"/>三藏是方便敎。但明二諦。菩薩初緣眞。次照俗。後斷
<lb ed="X" n="0702b06"/><lb ed="R099" n="0140b17"/>見思惑盡。得慧眼。照眞諦。方乃成佛。菩薩但照俗。二
<lb ed="X" n="0702b07"/><lb ed="R099" n="0140b18"/>乘但照眞。佛能兼之。更加中道第一義諦。若三若二。
<lb ed="X" n="0702b08"/><lb ed="R099" n="0141a01"/>俱是方便。離則爲二。合則爲三。是名藏敎二諦三諦
<lb ed="X" n="0702b09"/><lb ed="R099" n="0141a02"/>離合之相。次三乘同以無言說道斷煩惱者。論俗則
<lb ed="X" n="0702b10"/><lb ed="R099" n="0141a03"/>同。論眞則異。大論云。空有二種。一但空。二不但空。經
<lb ed="X" n="0702b11"/><lb ed="R099" n="0141a04"/>云。二乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0702b1101" n="0702b1101"/><anchor xml:id="beg0702b1101" n="0702b1101"/>但<anchor xml:id="end0702b1101"/>見於空。不見不空。智者非但見空。能見不
<lb ed="X" n="0702b12"/><lb ed="R099" n="0141a05"/>空。不空者卽大涅槃。二乘智如螢火。菩薩如日。旣空
<lb ed="X" n="0702b13"/><lb ed="R099" n="0141a06"/>異智別。則有兩諦之殊。今則合爲一眞。二乘但空。無
<lb ed="X" n="0702b14"/><lb ed="R099" n="0141a07"/>化他之用。菩薩入但空及不但空。破無明。見佛性。化
<lb ed="X" n="0702b15"/><lb ed="R099" n="0141a08"/>度衆生。與前眞永別。但空不但空合卽一眞諦。離成
<lb ed="X" n="0702b16"/><lb ed="R099" n="0141a09"/>兩眞諦。又第三諦亦名眞諦。亦名第一義諦。有別體
<lb ed="X" n="0702b17"/><lb ed="R099" n="0141a10"/>別智異於藏敎。是則通敎二諦三諦離合相也。次別
<lb ed="X" n="0702b18"/><lb ed="R099" n="0141a11"/>敎二諦。與前永異。前敎眞俗合成。別敎之俗。凡夫名
<lb ed="X" n="0702b19"/><lb ed="R099" n="0141a12"/>俗。二乘名眞。雖有無不同。今通謂之俗。勝鬘經謂。二
<lb ed="X" n="0702b20"/><lb ed="R099" n="0141a13"/>乘爲空。亂意衆生。大經云。我與彌勒論俗諦。聲聞謂
<lb ed="X" n="0702b21"/><lb ed="R099" n="0141a14"/>之眞諦。若論二諦。則俗諦不開。若論三諦。則開有爲
<lb ed="X" n="0702b22"/><lb ed="R099" n="0141a15"/>俗。開無爲眞。對不但空爲第一義諦。是則別敎離合
<lb ed="X" n="0702b23"/><lb ed="R099" n="0141a16"/>相也。次圓敎但明一實諦。大經云。實是一諦。方便說
<lb ed="X" n="0702b24"/><lb ed="R099" n="0141a17"/>二。例此亦方便說三。法華云。更以異方便。助顯第一
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0702c" n="0702c"/>
<lb ed="X" n="0702c01"/><lb ed="R099" n="0141a18"/>義。是則圓敎離合相也。若四種四諦離合之義。可以
<lb ed="X" n="0702c02"/><lb ed="R099" n="0141b01"/>意解。次論智離合。經中或一智。二三四乃至十一智。
<lb ed="X" n="0702c03"/><lb ed="R099" n="0141b02"/>一智者卽如來智。卽一而三。二智者所謂權實。權智
<lb ed="X" n="0702c04"/><lb ed="R099" n="0141b03"/>觀有與無。實智觀於中道。三智觀三諦可解。自四五
<lb ed="X" n="0702c05"/><lb ed="R099" n="0141b04"/>乃至十一。雖名敎不同。要不離三智三諦之義。達者
<lb ed="X" n="0702c06"/><lb ed="R099" n="0141b05"/>當精意辨之耳○四明得失者。失謂思議。得謂不思
<lb ed="X" n="0702c07"/><lb ed="R099" n="0141b06"/>議。若謂智由心生。自能照境。若照不照。境自天然。如
<lb ed="X" n="0702c08"/><lb ed="R099" n="0141b07"/>此則兩不相籍。若謂智不自智。由境有智。境不自境。
<lb ed="X" n="0702c09"/><lb ed="R099" n="0141b08"/>由智有境。如此則相因而有。若謂境不自境。亦不由
<lb ed="X" n="0702c10"/><lb ed="R099" n="0141b09"/>智故境。境智相緣故。境智義亦爾。此則共合爲名。若
<lb ed="X" n="0702c11"/><lb ed="R099" n="0141b10"/>謂無此三種。但自然而然。此則無因。如前四解皆過。
<lb ed="X" n="0702c12"/><lb ed="R099" n="0141b11"/>何者。有四取則有依倚。有依倚則是非。是非則生戲
<lb ed="X" n="0702c13"/><lb ed="R099" n="0141b12"/>論。諍競而起諸業。當知四取爲生死本。故龍樹伐之。
<lb ed="X" n="0702c14"/><lb ed="R099" n="0141b13"/>以不自不他不共不離破此四性。則結惑皆去。以是
<lb ed="X" n="0702c15"/><lb ed="R099" n="0141b14"/>義故。自境智苦集不生。卽是生生不可說。乃至無因
<lb ed="X" n="0702c16"/><lb ed="R099" n="0141b15"/>不生。卽是不生不生不可說。言語道斷。心行處滅。身
<lb ed="X" n="0702c17"/><lb ed="R099" n="0141b16"/>子默然。淨名杜口。由此故也。若有因緣則四說俱得。
<lb ed="X" n="0702c18"/><lb ed="R099" n="0141b17"/>何者。名字無性。是字不住亦不不住。金光明經謂之
<lb ed="X" n="0702c19"/><lb ed="R099" n="0141b18"/>不思議智境。不思議智照。卽此意也。當知四破爲實。
<lb ed="X" n="0702c20"/><lb ed="R099" n="0142a01"/>四說爲權。如是權實境智。凡夫兩失。二乘一得一失。
<lb ed="X" n="0702c21"/><lb ed="R099" n="0142a02"/>菩薩兩得。何者。凡夫有四過。自行化他並失。二乘破
<lb ed="X" n="0702c22"/><lb ed="R099" n="0142a03"/>此四過而不化他。菩薩乃具。又凡夫･二乘俱爲思議。
<lb ed="X" n="0702c23"/><lb ed="R099" n="0142a04"/>菩薩兩得乃不思議。又通敎兩得俱是思議。別敎兩
<lb ed="X" n="0702c24"/><lb ed="R099" n="0142a05"/>得乃不思議。又別敎敎道帶方便。俱是思議。證道兩
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0703a" n="0703a"/>
<lb ed="X" n="0703a01"/><lb ed="R099" n="0142a06"/>得乃名不思議。若圓敎敎證兩得。俱不思議。何者。至
<lb ed="X" n="0703a02"/><lb ed="R099" n="0142a07"/>理無說。爲緣四說但有假名。假名之名名卽無生。故
<lb ed="X" n="0703a03"/><lb ed="R099" n="0142a08"/>敎證俱不可思議。無思無念故。無依倚･戲論･結業。無
<lb ed="X" n="0703a04"/><lb ed="R099" n="0142a09"/>業故無生死。是名自行爲得。得於實體。能以不可說
<lb ed="X" n="0703a05"/><lb ed="R099" n="0142a10"/>說化導衆生。令出生死。得於實體。自他俱得體。是名
<lb ed="X" n="0703a06"/><lb ed="R099" n="0142a11"/>得失顯止觀體也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703a07"/><lb ed="R099" n="0142a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">攝法第四</cb:mulu><head>攝法第四</head>
<lb ed="X" n="0703a08"/><lb ed="R099" n="0142a13"/><p xml:id="pX55p0703a0801">夫止觀之名徧持諸法。若信力不固則必生疑惑。故
<lb ed="X" n="0703a09"/><lb ed="R099" n="0142a14"/>辨所攝之法以釋之。按大品經。欲學一切法。當學般
<lb ed="X" n="0703a10"/><lb ed="R099" n="0142a15"/>若。般若只是觀智。又止是王三昧。一切三昧悉入其
<lb ed="X" n="0703a11"/><lb ed="R099" n="0142a16"/>中。推而廣之蓋有六意。謂攝一切理。攝一切惑。攝一
<lb ed="X" n="0703a12"/><lb ed="R099" n="0142a17"/>切智。攝一切行。攝一切位。攝一切敎。理者卽是諦法。
<lb ed="X" n="0703a13"/><lb ed="R099" n="0142a18"/>偏圓所詮。權實之外。更無別理。若言有者卽是妄語。
<lb ed="X" n="0703a14"/><lb ed="R099" n="0142b01"/>旣以止觀攝之。則何理不盡○又迷理則起惑。迷卽
<lb ed="X" n="0703a15"/><lb ed="R099" n="0142b02"/>無明。若迷權理則有界內相應獨頭等。無明與見思
<lb ed="X" n="0703a16"/><lb ed="R099" n="0142b03"/>諸使合。謂之相應。不相應者。謂之獨頭。自無明至老
<lb ed="X" n="0703a17"/><lb ed="R099" n="0142b04"/>死。十二輪互爲因果。煩惱通業。業通苦。苦復生煩惱。
<lb ed="X" n="0703a18"/><lb ed="R099" n="0142b05"/>是名三道束縛不窮。三世間隔是名分段生死。說此
<lb ed="X" n="0703a19"/><lb ed="R099" n="0142b06"/>病卽知此藥。藥卽從假入空止觀。故此惑爲入空觀
<lb ed="X" n="0703a20"/><lb ed="R099" n="0142b07"/>所攝也。若迷實理。則有界外之惑。何者。界內雖斷相
<lb ed="X" n="0703a21"/><lb ed="R099" n="0142b08"/>應獨頭。而習氣猶在。寶性論云。二乘之人。雖有無常
<lb ed="X" n="0703a22"/><lb ed="R099" n="0142b09"/>苦空無我等對治。於佛法身猶是顚倒。顚倒卽無明。
<lb ed="X" n="0703a23"/><lb ed="R099" n="0142b10"/>獨頭無漏智業爲行。三種意生身。意卽是識。身卽名
<lb ed="X" n="0703a24"/><lb ed="R099" n="0142b11"/>色･六入･觸･受。無明未究竟卽是愛･取。染未究竟卽有。
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0703b" n="0703b"/>
<lb ed="X" n="0703b01"/><lb ed="R099" n="0142b12"/>有卽生。生而其果變易是老死。是爲界外三道。何者。
<lb ed="X" n="0703b02"/><lb ed="R099" n="0142b13"/>降佛以下皆有無明障於實理。良由此惑。此惑爲入
<lb ed="X" n="0703b03"/><lb ed="R099" n="0142b14"/>假入中兩觀所治。此惑亦呼爲智障。障上分智故。唯
<lb ed="X" n="0703b04"/><lb ed="R099" n="0142b15"/>佛無無明。無無明則煩惱盡。煩惱盡則業盡。業盡則
<lb ed="X" n="0703b05"/><lb ed="R099" n="0142b16"/>苦盡。是故當知中觀攝得界外惑也○又三觀攝一
<lb ed="X" n="0703b06"/><lb ed="R099" n="0142b17"/>切智。可以類解○又攝諸行。行有二種。謂慧行･行行。
<lb ed="X" n="0703b07"/><lb ed="R099" n="0142b18"/>慧行是正行。行行是助行。正助兩行隨智而轉。若三
<lb ed="X" n="0703b08"/><lb ed="R099" n="0143a01"/>藏。無常析觀是慧行。不淨慈心是行行。若通敎。體法
<lb ed="X" n="0703b09"/><lb ed="R099" n="0143a02"/>如幻是慧行。歷一切法緣事止觀是行行。此二敎隨
<lb ed="X" n="0703b10"/><lb ed="R099" n="0143a03"/>析･體二智俱入於空。若爲化他修道種智。緣俗理名
<lb ed="X" n="0703b11"/><lb ed="R099" n="0143a04"/>慧行。緣俗事屬行行。此行隨智入假。若緣實相是慧
<lb ed="X" n="0703b12"/><lb ed="R099" n="0143a05"/>行。歷諸法門是行行。此行隨中智入實相第一義諦。
<lb ed="X" n="0703b13"/><lb ed="R099" n="0143a06"/>又諸經廣言一切慧行･行行。無不爲止觀所攝也○
<lb ed="X" n="0703b14"/><lb ed="R099" n="0143a07"/>次攝諸位。若云一地卽二地。二地卽三地。寂滅之中
<lb ed="X" n="0703b15"/><lb ed="R099" n="0143a08"/>有何次位。若案位言之者。如阿毗曇所論。七賢･七聖･
<lb ed="X" n="0703b16"/><lb ed="R099" n="0143a09"/>四沙門果。成論所論。二十七賢聖差別位相。皆析空
<lb ed="X" n="0703b17"/><lb ed="R099" n="0143a10"/>觀攝。如大品所論。三乘共位。自乾慧至八地。悉體法
<lb ed="X" n="0703b18"/><lb ed="R099" n="0143a11"/>入空觀攝。若從空入假修歷別行。不得意者成三十
<lb ed="X" n="0703b19"/><lb ed="R099" n="0143a12"/>心伏惑之位。卽空假兩觀攝。若得意者。成十地位。卽
<lb ed="X" n="0703b20"/><lb ed="R099" n="0143a13"/>第三觀攝。若圓實。卽事而中。從觀行入相似。進破無
<lb ed="X" n="0703b21"/><lb ed="R099" n="0143a14"/>明。開佛知見。凡四十二位。皆中觀所攝。或言。大乘之
<lb ed="X" n="0703b22"/><lb ed="R099" n="0143a15"/>中不明地位。則止觀何所攝耶。答。摩訶衍中無處無
<lb ed="X" n="0703b23"/><lb ed="R099" n="0143a16"/>位。若畏地位入無地位。不免無縛。文字性離卽是解
<lb ed="X" n="0703b24"/><lb ed="R099" n="0143a17"/>脫。雖設地位卽無地位。無句義是菩薩句義故。不可
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0703c" n="0703c"/>
<lb ed="X" n="0703c01"/><lb ed="R099" n="0143a18"/>以有無起諍也○次攝諸敎。敎由心起。若觀心僻越
<lb ed="X" n="0703c02"/><lb ed="R099" n="0143b01"/>順無明流。則有一切世間善惡等敎。若從心出。出世
<lb ed="X" n="0703c03"/><lb ed="R099" n="0143b02"/>名敎。寶性論云。有一大千經卷在一微塵中。一人出
<lb ed="X" n="0703c04"/><lb ed="R099" n="0143b03"/>世卽方便破出此經。以益於他。菩提心論云。譬如有
<lb ed="X" n="0703c05"/><lb ed="R099" n="0143b04"/>人見佛法滅。以十二部經仰書空中。人無知者。後有
<lb ed="X" n="0703c06"/><lb ed="R099" n="0143b05"/>一人遊行於空。卽便寫取以示衆生。此二論以空有
<lb ed="X" n="0703c07"/><lb ed="R099" n="0143b06"/>爲喩。若觀心因緣生滅無常。修八正道者。卽寫三藏
<lb ed="X" n="0703c08"/><lb ed="R099" n="0143b07"/>之經。若觀心卽空。卽寫通敎諸經。若觀心分別無量
<lb ed="X" n="0703c09"/><lb ed="R099" n="0143b08"/>法。法眼所見。卽寫別敎諸經。若觀心卽佛性。卽寫中
<lb ed="X" n="0703c10"/><lb ed="R099" n="0143b09"/>道之經。又觀心卽假卽中者。攝華嚴經。若觀心因緣
<lb ed="X" n="0703c11"/><lb ed="R099" n="0143b10"/>生滅。卽攝三藏阿含經。若觀心卽空。卽攝共般若經。
<lb ed="X" n="0703c12"/><lb ed="R099" n="0143b11"/>若觀心具因緣空假中。卽攝方等經。若但觀卽空卽
<lb ed="X" n="0703c13"/><lb ed="R099" n="0143b12"/>假卽中者。攝大品等般若經。若唯用卽中觀心者。攝
<lb ed="X" n="0703c14"/><lb ed="R099" n="0143b13"/>法華開佛知見捨方便經。若用四句相卽者。攝涅槃
<lb ed="X" n="0703c15"/><lb ed="R099" n="0143b14"/>最後之經。復次。心攝諸敎。略有兩意。一者。一切衆生
<lb ed="X" n="0703c16"/><lb ed="R099" n="0143b15"/>心中具足一切法門。如來明審。照其心法。按彼心說
<lb ed="X" n="0703c17"/><lb ed="R099" n="0143b16"/>無量敎。法從心而出。二者。如來往昔曾作漸頓觀心。
<lb ed="X" n="0703c18"/><lb ed="R099" n="0143b17"/>偏圓具足。依此心觀爲衆生說。敎化弟子。令學如來
<lb ed="X" n="0703c19"/><lb ed="R099" n="0143b18"/>破塵出卷。故有一切經敎悉爲止觀所攝。六意攝法
<lb ed="X" n="0703c20"/><lb ed="R099" n="0144a01"/>次第如此。以要言之。但直擧一法則攝無不盡。理自
<lb ed="X" n="0703c21"/><lb ed="R099" n="0144a02"/>然也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0703c22"/><lb ed="R099" n="0144a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">偏圓第五</cb:mulu><head>偏圓第五</head>
<lb ed="X" n="0703c23"/><lb ed="R099" n="0144a04"/><p xml:id="pX55p0703c2301">夫止觀無法不攝。攝法旣多則混而難辨。今以五法
<lb ed="X" n="0703c24"/><lb ed="R099" n="0144a05"/>顯之。謂大小。謂半滿。謂偏圓。謂漸頓。謂權實。原夫至
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0704a" n="0704a"/>
<lb ed="X" n="0704a01"/><lb ed="R099" n="0144a06"/>理不小不大。乃至非權非實。以方便因緣爲五比丘
<lb ed="X" n="0704a02"/><lb ed="R099" n="0144a07"/>說小。爲諸菩薩說大。小謂小乘。智慧力薄。但修析法
<lb ed="X" n="0704a03"/><lb ed="R099" n="0144a08"/>止觀。析名本自外道。有析塵鄰虗之義。大論引而破
<lb ed="X" n="0704a04"/><lb ed="R099" n="0144a09"/>之云。此塵爲有爲無。若有極微色則有十方分。若無
<lb ed="X" n="0704a05"/><lb ed="R099" n="0144a10"/>極微色則無十方分。析不盡則成常見。析盡成斷見。
<lb ed="X" n="0704a06"/><lb ed="R099" n="0144a11"/>析心亦爾。是知外道所析。盡與不盡。同歸邪法。論又
<lb ed="X" n="0704a07"/><lb ed="R099" n="0144a12"/>明三藏析觀云。色若麤若細。總而觀之無常無我。何
<lb ed="X" n="0704a08"/><lb ed="R099" n="0144a13"/>者。色從無明生。體自無常。又介爾心起。必藉根塵。無
<lb ed="X" n="0704a09"/><lb ed="R099" n="0144a14"/>有一法不從緣生。從緣生者悉皆無常。無常無主。煩
<lb ed="X" n="0704a10"/><lb ed="R099" n="0144a15"/>惱本壞。無業無苦。生死滅故。名爲涅槃。是名析法觀。
<lb ed="X" n="0704a11"/><lb ed="R099" n="0144a16"/>蓋對破邪析而明正析。何但外邪。若佛弟子執有無
<lb ed="X" n="0704a12"/><lb ed="R099" n="0144a17"/>而生見著。亦須析之。大論云。破涅槃者。不破聖人所
<lb ed="X" n="0704a13"/><lb ed="R099" n="0144a18"/>得涅槃。但爲學者未得謂得。要以析法方便破之。故
<lb ed="X" n="0704a14"/><lb ed="R099" n="0144b01"/>知三藏析觀定是小乘。大乘謂智慧深利。修無生體
<lb ed="X" n="0704a15"/><lb ed="R099" n="0144b02"/>觀。大人所行。故名大乘。論云。欲得聲聞。當學般若。般
<lb ed="X" n="0704a16"/><lb ed="R099" n="0144b03"/>若法大。大能兼小故。旁挾聲聞。雖有小乘。終名爲大。
<lb ed="X" n="0704a17"/><lb ed="R099" n="0144b04"/>彼三藏名假而法實。析實令空。如破柱使空。今大乘
<lb ed="X" n="0704a18"/><lb ed="R099" n="0144b05"/>體意。名實皆假。自相是空。本來虗寂。如鏡中柱。本自
<lb ed="X" n="0704a19"/><lb ed="R099" n="0144b06"/>非柱。柱影卽空。不同實柱。本旣不生。卽無有滅。是名
<lb ed="X" n="0704a20"/><lb ed="R099" n="0144b07"/>體法觀。亦名隨理觀。如尋幻得幻師。尋幻師得幻法。
<lb ed="X" n="0704a21"/><lb ed="R099" n="0144b08"/>又如尋夢得眠。尋眠得心。尋色心得無明。體無明卽
<lb ed="X" n="0704a22"/><lb ed="R099" n="0144b09"/>佛性。當知體法定名大乘○次明半滿。或云涅槃常
<lb ed="X" n="0704a23"/><lb ed="R099" n="0144b10"/>住爲滿。餘悉皆半。<name role="" type="person">菩提流支</name>云。三藏是半。般若<anchor xml:id="nkr_note_add_0704a2301" n="0704a2301"/><anchor xml:id="beg0704a2301" n="0704a2301"/>已<anchor xml:id="end0704a2301"/>後
<lb ed="X" n="0704a24"/><lb ed="R099" n="0144b11"/>皆滿。今謂半滿。與小大同義。析爲半。體爲滿○次明
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0704b" n="0704b"/>
<lb ed="X" n="0704b01"/><lb ed="R099" n="0144b12"/>偏圓。偏者僻義。圓者滿足義。半小二名。尅成短促。偏
<lb ed="X" n="0704b02"/><lb ed="R099" n="0144b13"/>義不爾。自三藏析法至別敎未入中道。皆名爲偏。大
<lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R099" n="0144b14"/>經云。自此之前。我等皆名邪見人。唯圓敎一心三諦
<lb ed="X" n="0704b04"/><lb ed="R099" n="0144b15"/>獨當圓稱也○次明漸頓。前三敎止觀皆漸。圓敎止
<lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R099" n="0144b16"/>觀是頓。又前二敎<anchor xml:id="nkr_note_add_0704b0501" n="0704b0501"/><anchor xml:id="beg0704b0501" n="0704b0501"/>但<anchor xml:id="end0704b0501"/>契偏眞故爲漸。圓敎卽邊而中。
<lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R099" n="0144b17"/>行大直道。故爲頓。別敎初心知中而涉於方便。故亦
<lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R099" n="0144b18"/>漸亦頓。又前兩觀因中有敎･有行･有證。果上則有敎
<lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R099" n="0145a01"/>而無行･證。何者。因中之人<g ref="#CB01926">灰</g>滅沉空。不得成果上之
<lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R099" n="0145a02"/>佛。直是方便之說。故有敎無人。別敎因中有敎･有行･
<lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R099" n="0145a03"/>有證。果上亦有敎無人。何者。若破無明卽圓之初住。
<lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R099" n="0145a04"/>非復別之初地。初地尙爾。何況後地。故知無證果之
<lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R099" n="0145a05"/>人。唯圓敎自初及終無非眞實。又前三止觀敎行證
<lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R099" n="0145a06"/>人。未以實法會之。尙不知圓。何況得入。佛若會宗開
<lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R099" n="0145a07"/>漸顯頓。則皆通入。雖非卽頓而是漸頓。法華云。汝等
<lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R099" n="0145a08"/>所行是菩薩道。決了聲聞法。是諸經之王。是名開漸
<lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R099" n="0145a09"/>顯頓之意也。又四種止觀。入圓不必待行成。亦不必
<lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R099" n="0145a10"/>待開漸顯頓。是名不定。又四種止觀。當敎各有漸義。
<lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R099" n="0145a11"/>所指極處各是圓義。當知圓圓非漸圓。圓漸非漸漸。
<lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R099" n="0145a12"/>然漸漸可成圓漸。漸圓不可成圓圓。何者。法華決了。
<lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R099" n="0145a13"/>故漸漸得成圓漸。漸圓之義本權設故。三藏之果豈
<lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R099" n="0145a14"/>成圓之妙覺耶。例此義。亦當云。小小非大小。可得成
<lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R099" n="0145a15"/>大小。小大非大大。不可得成大大。權權非實權。可得
<lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R099" n="0145a16"/>成實權。權實非實實。不可成實實。義類可見○次明
<lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R099" n="0145a17"/>權實。夫權者假設暫用則廢。實者眞正常住不移。今
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0704c" n="0704c"/>
<lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R099" n="0145a18"/>明立權之意有三。一爲實施權。二開權顯實。三廢權
<lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R099" n="0145b01"/>歸實。夫佛以一大事出現。所施三權但爲一實。權非
<lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R099" n="0145b02"/>本意。本意亦不在權外。若開權顯實。權卽是實。亦無
<lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R099" n="0145b03"/>權可論。然後權廢而實存。蓮華三喩旨在於此。或難
<lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R099" n="0145b04"/>曰。何意用此權實。答。佛知衆生種種性。欲以四悉檀
<lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R099" n="0145b05"/>成之。若人欲聞正因緣。爲說三藏觀。欲聞卽空。爲說
<lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R099" n="0145b06"/>通觀。欲聞無量行。爲說別觀。欲聞卽中。爲說圓觀。是
<lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R099" n="0145b07"/>名隨世界悉檀。爲實施權。說權實止觀也。爲破邪因
<lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R099" n="0145b08"/>緣。說三藏觀。爲破拙度。故說通觀。爲破共法。故說別
<lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R099" n="0145b09"/>觀。爲破帶方便。故說圓觀。是名對治悉檀說權實止
<lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R099" n="0145b10"/>觀也。又說藏爲生扶眞之事善。說通爲生扶眞之理
<lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R099" n="0145b11"/>善。別圓扶中亦爾。是名隨爲人悉檀說權實止觀。爲
<lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R099" n="0145b12"/>思議鈍根拙度令入眞諦。說三藏觀。爲思議利根巧
<lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R099" n="0145b13"/>度令入眞諦。故說通觀。爲不思議鈍根拙度令入見
<lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R099" n="0145b14"/>中。故說別觀。爲不思議利根巧度令入見中。故說圓
<lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R099" n="0145b15"/>觀。是名爲一實施三權。權實相對則有四種止觀。權
<lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R099" n="0145b16"/>實之興廢可以意解。若決了聲聞示眞實相。則四種
<lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R099" n="0145b17"/>皆實。不可說示而有說有示。則四種皆權。權卽實。實
<lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R099" n="0145b18"/>卽權。亦卽非實非權。非實非權理性常寂。名爲止。寂
<lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R099" n="0146a01"/>而常照亦權亦實。名爲觀。不二不別不合不散卽爲
<lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R099" n="0146a02"/>不思議止觀也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R099" n="0146a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">方便第六</cb:mulu><head>方便第六</head>
<lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R099" n="0146a04"/><p xml:id="pX55p0704c2301">方便者。善巧爲義。善巧修行。以微少善法成無量行
<lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R099" n="0146a05"/>解。入菩薩位。大論云。能以少施少戒出過二乘上。又
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0705a" n="0705a"/>
<lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R099" n="0146a06"/>方便。衆緣和合爲義。大品云。如來身不從一因緣。從
<lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R099" n="0146a07"/>無量功德生故。論方便。圓敎方便有遠有近。二十五
<lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R099" n="0146a08"/>法爲遠方便。十種境界爲近方便。所謂二十五法者。
<lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R099" n="0146a09"/>謂具五緣。訶五欲。棄五蓋。調五事。行五法。夫道不孤
<lb ed="X" n="0705a05"/><lb ed="R099" n="0146a10"/>運弘之在人。人弘勝法假緣進道。如陶師先擇良處
<lb ed="X" n="0705a06"/><lb ed="R099" n="0146a11"/>水草豐便然立作所。次息務就功。又雖息外緣而內
<lb ed="X" n="0705a07"/><lb ed="R099" n="0146a12"/>疾不去則不能執作。身雖康強而器用不利亦不能
<lb ed="X" n="0705a08"/><lb ed="R099" n="0146a13"/>成物。數事雖備而不能勤亦無辨理。世間末事非緣
<lb ed="X" n="0705a09"/><lb ed="R099" n="0146a14"/>不合。何況出世之道。今歷此二十五法。約事修觀。檢
<lb ed="X" n="0705a10"/><lb ed="R099" n="0146a15"/>散令靜。是爲方便也。五緣謂持戒淸淨。衣食具足。閑
<lb ed="X" n="0705a11"/><lb ed="R099" n="0146a16"/>居靜處。息諸緣務。得善知識。持戒者。先列戒名。次明
<lb ed="X" n="0705a12"/><lb ed="R099" n="0146a17"/>持犯及懺法。案釋論有十種戒。所謂不缺。不破。不穿。
<lb ed="X" n="0705a13"/><lb ed="R099" n="0146a18"/>不雜。隨道。無著。智所讚。自在。隨定。具足。一種通用性
<lb ed="X" n="0705a14"/><lb ed="R099" n="0146b01"/>戒爲根本。大論云。性戒是尸羅。不問受與不受。犯卽
<lb ed="X" n="0705a15"/><lb ed="R099" n="0146b02"/>爲罪。持卽爲善。若性戒淸淨。是戒度根本解脫初因。
<lb ed="X" n="0705a16"/><lb ed="R099" n="0146b03"/>因此性戒得有無作受得之戒。又此十種攝一切戒
<lb ed="X" n="0705a17"/><lb ed="R099" n="0146b04"/>不缺者。謂持性戒乃至四重。淸淨守護如愛明珠。若
<lb ed="X" n="0705a18"/><lb ed="R099" n="0146b05"/>毀犯者如器<anchor xml:id="nkr_note_add_0705a1801" n="0705a1801"/><anchor xml:id="beg0705a1801" n="0705a1801"/>已<anchor xml:id="end0705a1801"/>缺。不破者卽堅持十三無有破損。毀
<lb ed="X" n="0705a19"/><lb ed="R099" n="0146b06"/>犯者如器破裂。不穿者謂持波夜提等。若毀犯者。如
<lb ed="X" n="0705a20"/><lb ed="R099" n="0146b07"/>器穿漏。不雜者謂持定共戒。雖持律儀而念破戒事。
<lb ed="X" n="0705a21"/><lb ed="R099" n="0146b08"/>名雜定。常持心則名不雜。隨道者謂隨順諦理。能破
<lb ed="X" n="0705a22"/><lb ed="R099" n="0146b09"/>見惑。無著戒者卽是見眞。於思惟惑無所染著。此二
<lb ed="X" n="0705a23"/><lb ed="R099" n="0146b10"/>約眞諦持戒也。智所讚及自在戒者。謂菩薩化他爲
<lb ed="X" n="0705a24"/><lb ed="R099" n="0146b11"/>佛所讚。於世間中而得自在。此二約俗諦持戒也。隨
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0705b" n="0705b"/>
<lb ed="X" n="0705b01"/><lb ed="R099" n="0146b12"/>定具足者。卽是隨首楞嚴定。不起滅定。現諸威儀。示
<lb ed="X" n="0705b02"/><lb ed="R099" n="0146b13"/>十界像。導利衆生。故名隨定。中道之戒無戒不備。故
<lb ed="X" n="0705b03"/><lb ed="R099" n="0146b14"/>名具足。此約中道第一義諦論持戒也。又前三戒名
<lb ed="X" n="0705b04"/><lb ed="R099" n="0146b15"/>律儀戒。秉善防惡。凡夫散心悉能持之。不雜者。定法
<lb ed="X" n="0705b05"/><lb ed="R099" n="0146b16"/>持心。心不妄動。凡夫入定則能持之。隨道者。初果見
<lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R099" n="0146b17"/>諦聖人乃能持之。無著者。三果乃能持之。智讚自在。
<lb ed="X" n="0705b07"/><lb ed="R099" n="0146b18"/>菩薩旁濟爲務乃能持之。隨定具足。又非六度通敎
<lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R099" n="0147a01"/>菩薩所持。大根上乘之人乃能持之。論人高下。論戒
<lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R099" n="0147a02"/>深淺。其例如此。若約理觀心。則於初心具能持此十
<lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R099" n="0147a03"/>戒。前四戒皆是因緣生法。通爲所觀之境。次二戒是
<lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R099" n="0147a04"/>觀因緣法空。空觀戒也。又二戒觀因緣法假。假觀戒
<lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R099" n="0147a05"/>也。次二戒觀因緣法中。中觀戒也。所謂觀心因緣生
<lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R099" n="0147a06"/>法者。觀一念從惡緣起。卽能破根本。乃至不雜戒與
<lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R099" n="0147a07"/>善相違。今以善順之心防止惡心。防卽是止。順卽是
<lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R099" n="0147a08"/>觀。是名觀因緣持前四戒也。次觀善惡因緣卽空者。
<lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R099" n="0147a09"/>金剛般若云。若見法相非相。並爲著我人衆生壽者。
<lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R099" n="0147a10"/>不見法相。不見非法相。如筏喩者。法尙應捨。何況非
<lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R099" n="0147a11"/>法。當知法與非法二俱空寂。由此觀故。能順無漏。防
<lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R099" n="0147a12"/>止有無六十二見。故名隨道。此觀純熟。一切色聲皆
<lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R099" n="0147a13"/>悉卽空。名無著。防止思惑。善順眞諦。是名觀因緣卽
<lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R099" n="0147a14"/>空持二種戒也。次觀因緣卽假。知心非心。法亦非法。
<lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R099" n="0147a15"/>而不永滯非心非法。以道種方便。無所有中立心立
<lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R099" n="0147a16"/>法。<g ref="#CB15072">㧞</g>出諸心數法。導利衆生。爲佛所讚。於無量法中
<lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R099" n="0147a17"/>不生愛著。名自在。如此假觀。防止無知。善順俗諦。卽
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0705c" n="0705c"/>
<lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R099" n="0147a18"/>是假觀持二種戒也。次觀因緣卽中者。觀心性寂滅。
<lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R099" n="0147b01"/>非空非假。非假故非世間。非空故非出世<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0201" n="0705c0201"/><anchor xml:id="beg0705c0201" n="0705c0201"/>間<anchor xml:id="end0705c0201"/>。非凡夫
<lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R099" n="0147b02"/>非賢聖。二邊俱寂。名爲心性。能如是觀。名爲上定。卽
<lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R099" n="0147b03"/>首楞嚴三昧。雙照二諦現諸威儀。隨如是定無不具
<lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R099" n="0147b04"/>足。止二邊之過。順中道之理。是名卽中持二種戒也。
<lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R099" n="0147b05"/>梵網經云。戒名大乘。名第一義光。如此戒者。本師所
<lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R099" n="0147b06"/>誦。我亦如是誦。當知中道妙觀戒之正體。十住廣說
<lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R099" n="0147b07"/>云。若無我我所。遠離諸戲論。一切無所有。是名上尸
<lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R099" n="0147b08"/>羅。淨名云。罪不在內外中間。如其心然。罪垢亦然。其
<lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R099" n="0147b09"/>能如是。是名善解。是名奉律。卽此意也。所謂犯戒者。
<lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R099" n="0147b10"/>夫毀滅淨戒不出癡愛･倒見二法。大經云。如人帶持
<lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R099" n="0147b11"/>浮囊度於大海。海中有一羅刹來乞浮囊。初則全乞。
<lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R099" n="0147b12"/>乃至微塵悉皆不與。行人亦爾。若因愛生染。因染起
<lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R099" n="0147b13"/>業。囊壞水入沒海而死。是爲因愛破律儀戒。攀覽五
<lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R099" n="0147b14"/>欲。破定共戒。深著諸有。破卽空戒。不息世譏。無護他
<lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R099" n="0147b15"/>意。破卽假戒。不信此戒具一切法。破中道戒。又行人
<lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R099" n="0147b16"/>或因修習精進而見心猛利。於所計法起諸過惡。或
<lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R099" n="0147b17"/>修得少禪卽自念著。佛世有一比丘。得四禪謂之四
<lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R099" n="0147b18"/>果。臨終陰起。卽謗佛云。羅漢不生。今那得生。佛言。此
<lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R099" n="0148a01"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c2001" n="0705c2001"/><anchor xml:id="beg0705c2001" n="0705c2001"/>已<anchor xml:id="end0705c2001"/>墮地獄。虗空藏經云。若起惡見。名第三波羅夷。
<lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R099" n="0148a02"/>云何惡見。或得空解。發少智慧。師心自樹。謂證無生。
<lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R099" n="0148a03"/>見心強故。能破諸法。云無佛無衆生。何者有罪。何者
<lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R099" n="0148a04"/>非罪。分別卽礙。礙卽非眞。見毒轉熾。起一切惡。由此
<lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R099" n="0148a05"/>見故。浮囊全去。是卽因見破律儀。及空假中等戒。當
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0706a" n="0706a"/>
<lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R099" n="0148a06"/>知僻空爲法大患。論云。大聖說空法。本爲治於有。若
<lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R099" n="0148a07"/>復著於空。諸佛所不化。持犯大意如此。又約理名乘。
<lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R099" n="0148a08"/>約事名戒。乘以動出爲義。戒以防止爲功。當有四句
<lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R099" n="0148a09"/>分別。謂有乘戒俱急。有乘急戒緩。有戒急乘緩。有乘
<lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R099" n="0148a10"/>戒俱緩。修習不同。果報亦異。或一生證道。或於三惡
<lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R099" n="0148a11"/>得度。或於人天迷法。或永永沉滯。差降各殊。理當精
<lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R099" n="0148a12"/>辨。所謂懺法者。夫事理兩犯俱障止觀。事懺多途。不
<lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R099" n="0148a13"/>能徧擧。普賢觀云。端坐念實相。是名第一懺。妙勝定
<lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R099" n="0148a14"/>云。四重五逆。若除禪定。餘無能救。若欲懺二世重障
<lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R099" n="0148a15"/>者。先須自究根本。從無始妄計人我。起於身見。身見
<lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R099" n="0148a16"/>故顚倒。顚倒故起貪瞋癡。廣造諸業。出生入死。則當
<lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R099" n="0148a17"/>反觀此癡愛之性。皆是寂靜門。貪瞋若起。起自何處。
<lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R099" n="0148a18"/>當知起於妄想。妄想住於顚倒。顚倒住於身見。身見
<lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R099" n="0148b01"/>住於我見。我見則無住處。十方諦求我不可得。我心
<lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R099" n="0148b02"/>自空。罪福無主。惑本旣空。則能滅一切諸過。若不解
<lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R099" n="0148b03"/>此心。設入道場。徒爲苦行。終無大益。大經云。若言勤
<lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R099" n="0148b04"/>修苦行是大涅槃近因。無有是處。又觀身見。令識無
<lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R099" n="0148b05"/>明苦集。如<g ref="#CB15106">鬱</g>頭藍弗得非想定。世人崇之如佛。而報
<lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R099" n="0148b06"/>盡還墮。況又不及藍弗。豈非大僻。是人著於空見。是
<lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R099" n="0148b07"/>事不知。名爲無明。依見起行。見行依色卽爲名色。迷
<lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R099" n="0148b08"/>色起愛有。有未來生死。生死循環豈是寂滅。非道爲
<lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R099" n="0148b09"/>道。非因計因。是名戒取。是爲因盜。指未來苦果爲涅
<lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R099" n="0148b10"/>槃。是名見取。是爲果盜。如此見心全是苦集。非滅道
<lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R099" n="0148b11"/>也。尙非三藏道滅。豈是摩訶衍道滅。若能知世間因
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0706b" n="0706b"/>
<lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R099" n="0148b12"/>果及出世因果。卽知是道非道。是爲知見心苦集。又
<lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R099" n="0148b13"/>深者非<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b0201" n="0706b0201"/><anchor xml:id="beg0706b0201" n="0706b0201"/>但<anchor xml:id="end0706b0201"/>知三藏因果。亦知因緣卽空卽假卽中因
<lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R099" n="0148b14"/>果。是爲於一見心知一切因果。知因果<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b0301" n="0706b0301"/><anchor xml:id="beg0706b0301" n="0706b0301"/>已<anchor xml:id="end0706b0301"/>則知一切
<lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R099" n="0148b15"/>見倒本來空寂。而我不了妄起諸見。如熱病人見諸
<lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R099" n="0148b16"/>龍鬼等物。今觀如幻如化。罪福悉空。又加以殷重之
<lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R099" n="0148b17"/>心。不吝身命。是名事理兩懺。事戒淨故。根本三昧現
<lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R099" n="0148b18"/>前。世智･他心智開發。無生戒淨故。眞諦三昧現前。一
<lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R099" n="0149a01"/>切智開發。卽假戒淨故。俗諦三昧現前。道種智開發。
<lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R099" n="0149a02"/>卽中戒淨故。王三昧現前。一切種智開發。得此三諦
<lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R099" n="0149a03"/>三昧。故名王三昧。一切三昧悉入其中。當知持戒淸
<lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R099" n="0149a04"/>淨爲止觀初緣也。復次衣食具者。夫衣食以備飢寒
<lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R099" n="0149a05"/>然後身立。身立而後道可修。經云。如來食<anchor xml:id="nkr_note_add_0706b1201" n="0706b1201"/><anchor xml:id="beg0706b1201" n="0706b1201"/>已<anchor xml:id="end0706b1201"/>卽得菩
<lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R099" n="0149a06"/>提。此雖小緣而能辨大事。於衣食爲觀。大經云。比丘
<lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R099" n="0149a07"/>雖服袈裟。心猶未染大乘法服。法華云。著如來衣。如
<lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R099" n="0149a08"/>來衣者。柔和忍辱心是。大經又云。汝等雖行乞食而
<lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R099" n="0149a09"/>未得大乘法食。法食者法喜禪悅食也。淨名云。於食
<lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R099" n="0149a10"/>等者。於法亦等。如食乳麋更無所須。卽眞解脫。眞解
<lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R099" n="0149a11"/>脫者卽是如來。次閑居靜處者。若隨自意則無處不
<lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R099" n="0149a12"/>安。若修三三昧要在靜處。或深山遠谷。或閑靜坊舍。
<lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R099" n="0149a13"/>旣不見可欲則觀行易持。若於居處爲觀。則中道諦
<lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R099" n="0149a14"/>理是也。淨名云。畢竟空寂舍。次息緣務。緣務妨禪。由
<lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R099" n="0149a15"/>來甚矣。其略有三。謂人事･伎能･學問。夫違親去師。本
<lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R099" n="0149a16"/>求要道。若人事不息。慶弔相尋。鑽火求冰。非所應也。
<lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R099" n="0149a17"/>又醫方卜筮。書筭呪術。問答勝負。讀誦勞倦。水濁珠
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0706c" n="0706c"/>
<lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R099" n="0149a18"/>昏。何暇修觀耶。故須皆息。觀意可見。次善知識者。是
<lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R099" n="0149b01"/>大因緣。所謂化導令得見佛。禪經云。衆緣雖具足。開
<lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R099" n="0149b02"/>導由良師。於知識爲觀者。大品云。佛菩薩是善知識。
<lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R099" n="0149b03"/>法性實際是善知識。淨名云。道品善知識。由是成正
<lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R099" n="0149b04"/>覺。又華嚴有善知識魔･三昧魔･菩提心魔。魔能使人
<lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R099" n="0149b05"/>捨善從惡。又能化人墮二乘地。羅漢但得空諦。乃至
<lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R099" n="0149b06"/>別敎未會中道。俱得名魔。經云。除諸法實相。餘皆魔
<lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R099" n="0149b07"/>事○復次訶五欲。謂色･聲･香･味･觸五塵。本非欲法。而
<lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R099" n="0149b08"/>行人由此起須欲之心。故以欲名之。色者。凡有形質
<lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R099" n="0149b09"/>可愛樂之類。衆經所說。色害尤深。經云。衆生貪狼於
<lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R099" n="0149b10"/>色。坐之不得道。若知色患則不爲所欺。又聲之於耳。
<lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R099" n="0149b11"/>香之於鼻。味之於口。觸之於身。皆大欲所存。動爲過
<lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R099" n="0149b12"/>患。得之不厭。其惡轉熾如火益薪。世相劫害。若知其
<lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R099" n="0149b13"/>所由。悉當訶棄。又觀心訶色者。由色起見愛煩惱。當
<lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R099" n="0149b14"/>觀此見依於無明。無明無常。生滅不住。則不應於色
<lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R099" n="0149b15"/>起善惡業。業謝則果滅。果滅則解脫。是名三藏訶色。
<lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R099" n="0149b16"/>若體知諸見卽無明。無明卽空。諸見亦空。故須陀洹
<lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R099" n="0149b17"/>名爲入流。實無所入。不入色聲法。是名眞諦訶色。若
<lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R099" n="0149b18"/>但入色空。則不能分別一切色相。衆生於色起一切
<lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R099" n="0150a01"/>苦集。我不能知云何化度。是故知空非空。從空出假。
<lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R099" n="0150a02"/>雖復分別但有名字。名字卽空。故稱爲假。是名俗諦
<lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R099" n="0150a03"/>訶色。又大品云。色中無味相。凡夫不應著。色中無離
<lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R099" n="0150a04"/>相。二乘不應離。若定有味。不應有離。若定有離。不應
<lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R099" n="0150a05"/>有味。味不定故非味。離不定故非離。非離非味。顯色
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0707a" n="0707a"/>
<lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R099" n="0150a06"/>中道。是名中道訶色。釋論云。二乘爲禪訶色事。不名
<lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R099" n="0150a07"/>波羅蜜。菩薩訶色則見色實相。亦見禪實相。到色彼
<lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R099" n="0150a08"/>岸。故得名波羅蜜。深訶於色。爲止觀方便。餘四塵例
<lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R099" n="0150a09"/>如是○復次棄五蓋。前五欲是五根對現在五塵。發
<lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R099" n="0150a10"/>五識。今五蓋乃是五識轉入意地。爲心內大障。謂貪
<lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R099" n="0150a11"/>欲･瞋恚･睡眠･掉悔･疑。蓋謂蓋覆。使定慧不發。大品云。
<lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R099" n="0150a12"/>離欲及惡法。惡法卽五蓋也。其相云何。貪欲蓋起。追
<lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R099" n="0150a13"/>念往昔所更五欲。與五根作對。思想成惑。忘失正念。
<lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R099" n="0150a14"/>瞋恚蓋起。追想是人曾爲我害。心猛氣盛。忿怒相續。
<lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R099" n="0150a15"/>睡眠蓋者。心神惛昧。兀然無識。若喜眠者。眠則滋多。
<lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R099" n="0150a16"/>釋論謂眠爲大暗。掉悔者。覺觀雜起。徧緣諸法。乍起
<lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R099" n="0150a17"/>乍伏。炎炎不息。身妄遊行。口妄談笑。掉而無悔則不
<lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R099" n="0150a18"/>成蓋。憂悔心重轉爲定障。疑者。或疑<anchor xml:id="nkr_note_add_0707a1301" n="0707a1301"/><anchor xml:id="beg0707a1301" n="0707a1301"/>己<anchor xml:id="end0707a1301"/>非道器。修之
<lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R099" n="0150b01"/>何益。或疑師亦常人。豈有深法。或疑所受之法未必
<lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R099" n="0150b02"/>中理。三疑在懷則禪定不發。五蓋病相如是。病偏多
<lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R099" n="0150b03"/>者則先治之。不淨治貪欲。慈悲治瞋恚。精進袪昏睡。
<lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R099" n="0150b04"/>數息專掉散。深信遏疑惑。若治強者則弱者自去。常
<lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R099" n="0150b05"/>人謂五蓋鈍使止障初禪。今謂五蓋利使能障眞諦。
<lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R099" n="0150b06"/>何者。執見爲貪。謂餘妄語爲瞋。無明爲睡。戲論爲掉
<lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R099" n="0150b07"/>悔。被破壞惑爲疑。此蓋若去則成初果。又取眞名愛。
<lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R099" n="0150b08"/>捨思名瞋。思惑未盡名眠。妄念名掉悔。未至無學名
<lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R099" n="0150b09"/>疑。此蓋若去則證羅漢。眞諦三昧現前名一切智。又
<lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R099" n="0150b10"/>依空起蓋障於俗諦。何者。沉空取證卽貪。憎厭生死
<lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R099" n="0150b11"/>捨而不觀卽瞋。無爲空寂無照假之用卽睡。空亂意
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0707b" n="0707b"/>
<lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R099" n="0150b12"/>衆生卽掉悔。假智不明卽疑。此蓋若棄。卽俗諦三昧
<lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R099" n="0150b13"/>現前。成道種智。又依中起蓋障於實相。何者。菩薩於
<lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R099" n="0150b14"/>深法生愛爲貪。不喜二乘爲瞋。無明未盡爲睡。三業
<lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R099" n="0150b15"/>雖無所失。比佛猶有漏。是爲掉悔。初後理圓而初心
<lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R099" n="0150b16"/>智慧不逮於後。是爲疑。此蓋若除。開佛知見。成一切
<lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R099" n="0150b17"/>種智。若此論蓋相甚長。豈止欲界而<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0601" n="0707b0601"/><anchor xml:id="beg0707b0601" n="0707b0601"/>已<anchor xml:id="end0707b0601"/>。行者深觀蓋
<lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R099" n="0150b18"/>性卽空假中。一念圓除。見蓋實相。得此意者。凡夫初
<lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R099" n="0151a01"/>心則能圓棄諸蓋○復次調五事。謂調食･調眠･調身･
<lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R099" n="0151a02"/>調息･調心。調食者。愈疾安身之物。是所當食。又取飢
<lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R099" n="0151a03"/>飽適中。調眠者。眠不可苦節。亦不可恣。蓋取不節不
<lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R099" n="0151a04"/>恣調身。令不寬不急。調息令不疎不數。調心令不沉
<lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R099" n="0151a05"/>不浮。三事合調。若能調凡夫三事。成聖人三法。色爲
<lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R099" n="0151a06"/>發戒之由。息爲入定之門。心爲生慧之因。自始及終
<lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R099" n="0151a07"/>唯此三法。不相捨離。觀心五事可以意得○復次行
<lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R099" n="0151a08"/>五法。所謂欲･精進･念･巧慧。一心。夫事不專一則無成
<lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R099" n="0151a09"/>功。前二十法雖備。若無樂欲希慕。身心不懈念想方
<lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R099" n="0151a10"/>便。一心決志者。止觀終不現前。當知此五法通爲大
<lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R099" n="0151a11"/>小事理作方便。毗曇用之分別四禪通別之異。瓔珞･
<lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R099" n="0151a12"/>成論取捨不同。皆非今正意。今所謂欲者。欲從生死
<lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R099" n="0151a13"/>入涅槃。精進者。不雜不漏一向不退。念者。唯念涅槃
<lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R099" n="0151a14"/>不念餘事。巧慧者。分別是非眞妄之法。一心者。決定
<lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R099" n="0151a15"/>修八正道一去不迴。是爲方便入眞。又欲者。欲廣度
<lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R099" n="0151a16"/>衆生成就佛法。精進者。雖衆生無量誓度不悔。念者。
<lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R099" n="0151a17"/>視如子想。巧慧者。明用法藥。一心者。直趣化功。是爲
<pb ed="X" xml:id="X55.0915.0707c" n="0707c"/>
<lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R099" n="0151a18"/>方便入假。又欲者。如大品薩陀波崘欲聞般若。不惜
<lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R099" n="0151b01"/>身命。精進者。爲欲聞般若故。七日悲泣。七年常行。念
<lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R099" n="0151b02"/>者。常念我何時得聞。巧慧者。魔不能蔽。轉魔事爲佛
<lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R099" n="0151b03"/>事。一心者。決志不移。是爲方便入中。又欲者。欲從一
<lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R099" n="0151b04"/>邊正入中道。不雜二邊爲精。自然流入爲進。繫緣法
<lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R099" n="0151b05"/>界爲念。修中觀方便爲善巧。淸淨常一能見般若爲
<lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R099" n="0151b06"/>一心。此二十五方便。細分別成無量方便。可以意得。
<lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R099" n="0151b07"/>今用爲止觀外方便。因此調習。豁然見理。見理之時
<lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R099" n="0151b08"/>誰論內外。大品云。非內觀得是智慧。非外觀。非內外
<lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R099" n="0151b09"/>觀。亦不離內外觀。亦不以無觀得是智慧。若解此旨。
<lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R099" n="0151b10"/>則遠近內外無非方便。若不得旨。則俱非方便也<note place="inline">元本
<lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R099" n="0151b11"/>第二卷終</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R099" n="0151b12"/>
<lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R099" n="0151b13"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>刪定止觀卷上</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0690b0801" to="#end0690b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0690c1401" to="#end0690c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691b0601" to="#end0691b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">莫</lem><rdg wit="#wit.orig">竟</rdg></app>
<app from="#beg0691b2001" to="#end0691b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691b2301" to="#end0691b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691c1301" to="#end0691c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691c1401" to="#end0691c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0691c2001" to="#end0691c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0692a0901" to="#end0692a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0692b2101" to="#end0692b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693a2401" to="#end0693a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">丸</lem><rdg wit="#wit.orig">九</rdg></app>
<app from="#beg0693b0201" to="#end0693b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693c0301" to="#end0693c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0693c0501" to="#end0693c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">諂</lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0693c0701" to="#end0693c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694a2401" to="#end0694a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0694c0301" to="#end0694c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0695b1001" to="#end0695b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695b1301" to="#end0695b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">等覺</lem><rdg wit="#wit.orig">覺等</rdg></app>
<app from="#beg0695b2401" to="#end0695b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0695c0901" to="#end0695c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696a0801" to="#end0696a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696a2101" to="#end0696a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696a2201" to="#end0696a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b0301" to="#end0696b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0696b0302" to="#end0696b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697a1701" to="#end0697a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697b0601" to="#end0697b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c0901" to="#end0697c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1001" to="#end0697c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1101" to="#end0697c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1201" to="#end0697c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1301" to="#end0697c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1401" to="#end0697c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c1901" to="#end0697c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0697c2301" to="#end0697c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698a0101" to="#end0698a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698a0701" to="#end0698a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698a1701" to="#end0698a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698b0301" to="#end0698b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">槃</lem><rdg wit="#wit.orig">盤</rdg></app>
<app from="#beg0698b1001" to="#end0698b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698b1301" to="#end0698b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698b2001" to="#end0698b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0698c0801" to="#end0698c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699a1801" to="#end0699a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699a2401" to="#end0699a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699b2301" to="#end0699b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699b2401" to="#end0699b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0699c0201" to="#end0699c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0701a1401" to="#end0701a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0701c1401" to="#end0701c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0702b1101" to="#end0702b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0704a2301" to="#end0704a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0704b0501" to="#end0704b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0705a1801" to="#end0705a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705c0201" to="#end0705c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">間</lem><rdg wit="#wit.orig">聞</rdg></app>
<app from="#beg0705c2001" to="#end0705c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0706b0201" to="#end0706b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0706b0301" to="#end0706b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0706b1201" to="#end0706b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707a1301" to="#end0707a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707b0601" to="#end0707b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0690001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0690001">此序自佛祖統紀中抄錄</note>
<note n="0696001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0696001">云疑去</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0690b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0690b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0690c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0690c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691b0601">莫【CB】，竟【卍續】</note>
<note n="0691b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0691c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0691c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0692a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0692a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0692b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0692b2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693a2401">丸【CB】，九【卍續】</note>
<note n="0693b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693b0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0693c0501" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0693c05.12" target="#nkr_note_add_0693c0501">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0693c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0693c0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0694a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0694c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0694c0301">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0695b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695b1301">等覺【CB】，覺等【卍續】</note>
<note n="0695b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695b2401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0695c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0695c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696b0301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0696b0302" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0696b0302">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0697c2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0697c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698a0701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698a1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b0301">槃【CB】，盤【卍續】</note>
<note n="0698b1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698b2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0698c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0698c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0699c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0699c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0701a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0701a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0701c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0701c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0702b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0702b1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0704a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0704a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0704b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0704b0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0705a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705c0201">間【CB】，聞【卍續】</note>
<note n="0705c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0705c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0706b0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0706b0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0706b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0706b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0706b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0706b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0707a1301">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>